16 3S*£ £*£ £*£ £*£ &*£ 3e*£ &*£ &#£ &*& &#& &*& &*& *^ JÓLABLAÐ FÁLKANS 1951 ilÍ^HHHH : : NNA Uppdrátturinn, sem vísað er til í greininni. ¦¦¦ ¦¦¦ .¦ : ;¦ ¦¦¦ ¦ ¦ . .¦.......¦ ¦ ¦ ¦ . ¦ ¦¦¦¦¦'„'¦ ¦.- . ¦¦'¦'¦:" v ¦¦'¦¦¦¦ .'¦ ¦; ¦ :, ^*\ÚSUNt) VATNA LANDID, er §-T Finnland kallað, en réttu nafni heitir það ekki Finnland heldur Suomi. Og það er síst ofmælt að kalla landið þúsund vatna land, því að vötn- in eru mörg þúsund, og nema um 9,4% af öllu landinu, eða sem svarar þriðj- ungi Islands. Renni lesandinn augum yfir góðan uppdrátt af Suomi, sér hann fjótt að vötnugast er landið að suð- austanverðu, þvi að þar er einn sam- anhangandi klasi stórra vatna, syðst er Saima, stærsta vatnið í landinu eri norður af því greinast ný vötn og mörg, en alls staðar eru sund á milli og þvi samanhangandi skipaleið í allar áttir að heita má. Og þar sem náttúran sjálf hefir ekki gert skipgengt gerðu mennirnir það. Þeir grófu skurði milli vatnanna, og úr Saimavatni til hafs í Kyrjálabotni. Þessi frægi „Saima- Kanal" er nú kominn undir rússnesk yfirráð, en Finnar hafa afnot af hon- um. Þeim var það lífsriauðsyn, því að bróðurparturinn af allri timburfram- leiðslu Austur-Finnlands fór þá leið til hafnar. Einmitt þarna við afrennsli hinna miklu vatna voru ýmsar stærstu raf- stöðvar Finna og pappírsiðjuver. — Þetta er eins konar Sog, ef Saima er kallað Þingvallavatn, vatnsmagnið er geysimikið en fallhæðin yfirleitt lítil, því að þarna er láglent. En þarna er hinn frægi ímatra, sem í rauninni er frekar hávaðar en foss, en tignarlegur er hann þó vegna þess hve mikið vatn er í strengnum. Vuoksi heitir áin. Við virkjun Imatra náðist aðeins 18,3 m. fallhæð á 1300 metra löngum farvegs- kafla. ------------Eg stóð aðeins rúma tvo tima við hjá Imatra í þetta eina sinn, sem ég Hefi komið þangað. Það var á fögrum októberdegi, einmitt á þeim tíma sem litfegurð skóganna er allra mest, þessar vikur, sem laufið er að roðna, fölna, blikna og deyja. Skóg- urinn og vatnsaflið er undirstaða þeirrar stóriðju, sem þarna er rekin og hvergi voru iðjuverin þéttari en einmitt þarna í Viborgarléni og Kuopio. En bróðurpartinn af þessu landi misstu Finnar eftir ófriðinn — og verksmiðjurnar og hina fornfrægu Viborg — eða Vipuuri — líka. Á slóðunum fyrir norðan Imatra liggur 'járnbrautin svo nærri hinum nýju landamærum Rússlands að mað- ur sér „austur fyrir járntjaldið." En 'það cr meira en hægt er að segja þegar ekið er yfir Porkkalanes, sem Rússar „tóku á leigu" hjá Finnum með frið- arsamningunum i september 1944. Þá eru þykkir stálhlerar dregnir fyrir alla glugga í járribrautarvögnunum, svo að enginn sjái út — eða geti gert illt af sér rneð skotvopni eða sprengju. ÓLAFSBORG hin finnska Árið 1475 lagði danski riddarinn Eiríkur Axelsson Tott grunninn að virk- inu, sem hann skírði St. Olofs borg, í minningu Ólafs helga. — Virki þetta stendur enn þann dag í dag og hefir átt sér merka sögu, sem bólvirki gegn Rússum á þeim ölclum, sem Svíar réðu ríkjum í Finnlandi. — — En hérna er ofur friðsamlegt um að litast og vopnaðir landamæraverðir sjást hvergi. Hér getur maður horft út um glugg- ann — horft a skóg og vatn til skiptis, skóg og vatn. Og á víð og dreif akra í lægðunum, en skógurinn og vatnið ber þá alveg ofurliði. Hins vegar ber meira á trjávinnsluverksmiðjunum, sem breyta skóginum i mauk og papp- M m Ólafsborg, séö frá norðri. Ölafsborg, séö úr lofti. ír, og á sögunarmyllunum. Afrek þeirra sér maður þar, sem hliðarspor skerast út frá aðaljárnbrautinni. Þar sér eftir óralöngum geilum, með járn- brautarspori, en á báðar hliðar hlaðar af söguðu timbri, borðum, plönkum, battingum ög júffertum svo langt sem augað eygir, og þessir timburhlaðar eru ekkert smáræði heldur háir eins og tvílyft hús og að sama skapi breið- ir. Og þessir timburgeilar eru svo þúsundum metra skiptir á lengd. Önn- ur eins kynstur af timbri hafði ég aldrei getað hugsað mér að væri sarti- ankomið á einum stað. ------------Allt þetta ber fyrir augu mín og ég fæ þessa sjón í kaupbæti á ferðina. Eg er á leið til Savonlinria, s,em Svíar kalla Nyslott, og er talinn með mestu skemmtiferðabæjum Finn- lands. Það er gamalt mannvirki sem á mestan þáttinn í því að svo margir vilja fara til S'avonlinna,- og þetta mannvirki er kastalinn Ólafsborg, og er heitin eftir Ólafi helga, en átrún- aður á honum var ekki minni í Finn- landi en annars staðar. En það er ekki tölafsborg ein sem dregur. Dásamlegra umhverfi á varla nokkur bær í Finnlandi en Savon- linna. Savonlinna stendur á hólmum og eiði milli tveggja vatna, Pihlaja- vesi að sunnan og Haapavesi að norð- an. Vestan elsta bæjarhlutans gengur djúpt og vatnsmikið sund með þung- um straum millí vatnanna. Það heitir Kyrösalmi (salmi þýðir sund). Og á kletti í þessu sundi stendur Ólafs- borg. Virkisveggirnir rísa lóðrétt upp frá vatnsflctinum, alls staðar nema við inngöngudyrnar, — þar er ofurlitill flái upp að dyrunum, frá vörinni, sem báturinn lendir í. Sa sem vill komast út í virkið gerir vart við sig með þvi að hringja klukku, sem er við lend- inguna vestan sundsins. Það gerum við samferðamaður minn og ég, og innan skamnTs birtist „virkiskommandant- inn" i dyrunum, gengur niður að bátn- um og rær yfir til, okkar. Það eru ekki nema fáein áratog. Nú mundi einhver hafa búist við að sj.á þarna mann í einkennisbúningi, en það er síður en svo. „Virkisstjórinn" er rosk- in og bústin kerling og alls ekkert ófriðlegt við hana fremur cn virkið yfirleitt. Ólafsborg hefir sem sé ekki neina hernaðarþýðingu framar, það er forngripur og ekkert annað. Eg uppgötva bráðlega að virkis- stjórinn skilur ekki orð í sænsku eða neinu máli nema finnsku og þess vegna verða viðræður okkar fremur litlar. En til allra lukku er samferðamaður minn Finni og talar bæði málin. Og hann túlkar fyrir mér það helsta, sem virkisstjórinn segir. Hún er eina
Beinir tenglar