Fálkinn

						30 m% $** $« S« $« $*X X« Sr« £** 3;« $« $« *>«   JÖLABLAÐ FALKANS 1951

Qcetiu nd

kómcjMarsfee^gitfu

Gamansaga eftir Harald H. Lund. —

UNDIR EINS fyrsta daginn sem

ég, tvítugur maður meS gúmmí-

flibba og fiðrildisslaufu, starfaði sem

lærlingur i stóra bankanum við Nýja-

torg, gerði ég mér það Ijóst að braut-

in upp í bankastjórasessinn mundi

reynast þyrnum stráð. í skólanum

hafði ég átt ógn erfitt með hina raun-

hæfu námsgrein, sem nefnist reikn-

ingur, og með því að tölurnar eru

gildur þáttur í starfi tilvonandi banka-

manns var þess ekki lagt að bíða að

mér og hæstvirtri bankastjórn yrði

ljóst að það væri hollast fyrir báða

aðíla að ég leitaði mér sem fyrst að

annarri atvinnu. Eg hneigði mig djúpt,

þakkaði fyrir bendinguna, kvittaði

fyrir launum, stakk seðlunum í vas-

ann án þess að telja þá, því að ég

vissi að bankinn telur aldrei skakkt.

Á einhverju verð.ur maðurinn að lifa

á þessari ógestrisnu jörð, og þegar

kaupið var gengið til þurrðar og ég

hafði sannfærst um að brauðaldin

vaxa ekki hér nyrðra, neyddist ég

til þess að fara að svipast um eftir

öðru starfi, til þess að hafa i mig og

á.

Eg keypti Morgunblaðið, las auglýs-

ingarnar sem standa undir fyrirsögn-

inni „Atvinna" mjög vandlega og varð

ásáttur við sjálfan mig um að staðan

sem „Sölumaður fyrir lakkrísgerðina

Sambo" gæti kannske hæft mér. Eg

þvoði mér, þvoði gúmmíflibbann minn

og skóf undan nöglunum, svo að for-

stjórinn skyldi ekki halda að ég gengi

með lakkríssýnishorn þar, — og viti

menn: — Eg fékk stöðunal Mér var

afhentur lítill svartur kassi með sýn-

ishornum, — í stuttu máli: hinn ó-

h'eppni bankamaður var orðinn lakk-

risagent upp á prósentur. í þrjá mán-

uði arkaði ég um úthverfi stórborg-

arinnar með sýnishorn og reyndi að

sannfæra rosknar sætindaseljur,

rjómaíssölur og heiðarlegar þvotta-

konur sem seldu skólakrökkum gotterí

í atvinnubóta- eða eftirvinnu, um að

lakkrisborðar mínir, „sokkabönd"

lakkrísmyntur, salmíakspastillur og

eitthvað sem hét „fjölskyldusnúss"

væri betra og fullkomnara en allt

annað i greininni. Það var kostur

við fjölskyldusnússið að hægt var að

eta öskjuna líka, því að hún var nefni-

lega úr þessu efni, sem notað er í

svonefndan matarpappír, en hann var

uppáhaldsmatur í ungdæmi mínu. Mér

varð vel ágengt fyrst i stað og pant-

anirnar voru orðnar margar síður í

bókinni minni, svo að ég var farinn að

hugsa til þess að verða milljónamær-

ingur á fjölskyldusnússinu. Eg var

fullur bjartsýni er ég fór næstu um-

ferðina til skiptavina minna, til þess

að skrifa nýjar pantanir tvöfalt stærri,

en varð meira en litið hissa er alls

staðar heyrðist sama: „Nei-takk, þér

getið átt fjölskyldusnússið yðar sjálf-

ur, því að það er rottueitur. Foreldrar

barnanna koma og kvarta undan að

við séum að eitra fyrir börnin þeirra."

Það kom á daginn að lakkrísgerðin

hafði sett grænt lakkrísduft á dósirn-

ar, en það eykur mjög ganghraða þess,

sem maður lætur í sig og veldur of

góðum hægðum. Bum-bum heyrðist

í Pétri litla, er hann hafði gleypt

fjölskyldusnússið sitt —¦ axlabanda-

hnapparnir að aftan hrukku af, því

að sprengingin varð svo mögnuð. Og

i einu vetfangi var framtíð mín sem

lakkrísagents að engu orðin og það

var verksmiðjueigandanum að kenna.

Eg lagði fyrir hann kvartanirnar frá

skiptavinunum og fereldrunum, —

en maðurinn stökk upp á nef sér og

sagði mér að skila sýnishornunum —

og þarna var ég þá orðinn atvinnulaus

—   í miðjum desembermánuði, sem

var jafn kuldalegur og skiptavinirnir

höfðu verið. Eg varð því þegar í stað

að fara á hnotskóg eftir nýrri atvinnu

—    keypti Morgunblaðið og fann:

„Fjölskyldujólasvein vantar! — hæg

atvinna fyrir unga sem gamla. Hæfur

maður fær fasta atvinnu allt aðfanga-

dagskvöldið."

Fjölskyldujólasveinn — skyldi það

ekki vera eitthvað handa mér, þó að

mér væri ekki meira en svo um orð-

ið „fjölskylda" ég mundi „fjölskyldu-

snússið" sæla. En nú var kominn 23.

desember og mál að hefjast handa, ef

ég á annað borð gæti hugsað til þess

að fá einhvers staðar jólamat. Á ein-

hverju verður maðurinn að lifa. Eg

fór með nafnmiða á afgreiðsluna og

fékk svar um hæl og mætti á tiltekn-

um stað kl. 9 morguninn eftir, 24.

desember. Við vorum sex, sem höfðum

sótt um embættið. Ýmsir hinna, full-

orðnir menn með rautt nef, höfðu leik-

ið jólasveina áður — gengið um borg-

ina sem jólasveinar, með auglýsinga-

spjöld á stöng, og aðrir höfðu verið

jólasveinar i stórverslunum, en enginn

þeirra hafði verið „fjölskyldujóla-

sveinn" áður. „Þér eruS allt of ungur

til þess að leika jólasvein," sagSi

einn af þeim við mig með miklum

spekingssvip kringum rauða nefið.

Mér skildist á honum að það væri

ekki tiltækilegt að vera jólasveinn

nema maður hefði brennivínsnef.

Forstjórinn kallaði nú á okkur inn-

fyrir og útskýrði fyrir okkur að hug-

mynd hans væri alveg ný — það er

aS segja, þaS kynni aS vera aS þeir

notuðu hana í Ameriku, 'en austan

hafs   hefði   hún   aldrei   veriS   reynd

áður. „Sjáið þið, herrar mínir," sagði

forstjórinn, sem var með brennivíns-

nef líka, „þið vitið að ýmsir feður og

frændur klæSa sig sem jólasveina, meS

hvítt skegg, skotthúfu, tréskó og allt

tilheyrandi. Jólasveinninn er meS

poka í hendinni, tréskó og allt til-

heyrandi. Jólasveinninn er með poka

í hendinni —- hann hringir dyra-

bjöllunni — og börnin ærast af kæti,

en börn vorra tíma láta nú ekki snúa

á sig, þau þekkja pabba eða frænda

á röddinni, eða þá á buxunum sem

sjást niðurundan kuflihum — og þá

er allt ónýtt — uss! þe-e þetta er þá

hann Friggi frændi, sem hefir klætt

sig svona, aumingja kallbjálfinn, segja

krakkarnir. Nei, Htið þið nú á, herr-

ar mínir," sagði forstjórinn og blés

reyknum úr fína vindlinum framan

í okkur, „það eru þessir vonsviknu

frændur og feður, sem hafa snúið sér

til mín og beðið mig um að útvega sér

virkilega jólasveina — sem börnin

trúa á. Og svo hélt hann áfram og

lét bláan vindlareykinn liðast í hring-

um út í loftið: „Þið getið fengið þetta

starf, allir sex, — ég borga ykkur tiu

krónur fyrir aS leika jólasvein. —

ÞaS eru miklir peningar nú á dög-

um. ÞiS komið hér klukkan fjögur í

dag og látið klæða ykkur — en eitt

segi ég ykkur, herrar mínir — gætið

þið vel að bómullarskegginu — komið

ekki of nærri kertunum á jólatrénu!"

Við jólasveinarnir sex bundum nú

])etta fastmælum við forstjórann, og

stundvíslega klukkan fjögur komum

við aftur og fengum búningana og

heimilisfang fjölskyldnanna, sem við

áttum að fara til. Á mínum seðli stóð:

Mikkelsen stórkaupmaður, Dalgas

Boulevard 294 — fjögur börn. Nðfn-

in: Berta, Úlla, Jens og Sören. Eg

náði i strætisvagn, tók mér stæði á

frampallinum hjá vagnstjóranum sem

sagði glottandi: „Þetta nef hefir víst

kostað talsverða peninga, lasm!"

Inni í vagninum komst allt á annan

endann. Börnih sem sátu í kjöltu

mömmu sinnar höfðu séð jólasvein-

inn og vildu endilega fara og heilsa

honum — og öskruðu og æptu. Vagn-

stjórinn byrsti sig. Sætkenndur karl á

frampallinum vildi endilega fara að

rífa í skeggið á mér, en ég sló á fing-

urna á honum, og benti honum á

stroffuna i loftinu ef hann þyrfti aS

halda sér í eitthvaS. Þegar viS komum

í Dalgas Boulevard tók ég pokann

minn og brölti út úr vagninum. Mig

verkjaði i fæturna undan tréskónum

— mér fannst líkast og ég gengi á

stultum. Svo hringdi ég dyrabjöll-

unni í húsinu. Gildur herramaSur —¦

það var húsbóndinn — opnaði og tók

fingrunum á munninn til merkis um

að ég mætti ekki láta heyra til mín.

Hann fór meS mig ofan í kjallara og

kom mér fyrir í þvottahúsinu. Hann

athugaSi mig allan frá hvirfli til ilja

og virtist vera ánægSur meS útgang-

inn á mér.

„Komið þér af Elliheimilinu?"

.spurði hann forvitinn. Mér fannst

rangt að lofa honum ekki að halda

að ég kæmi þaðan. Jú, ég lifi á elli-

styrk og langaði til aS vinna fyrir

ofurlitilli aukagetu, sagði ég meS titr-

andi   gamalmennisrödd.

StórkaupmaSurinn kinkaSi1 kolli

vingjarnlega. „Þegar ég kalla þá eigiS

þér að koma upp, fara út og hringja

dyrabjöllunni aftur." Svo fór hann en

ég sat eftir á þvottabala á hvolfi og

saug upp í nefniS. Eg hafði ekki feng-

ið neitt að éta síðan snemma um morg-

uninn. En það var lykt af gæsasteik í

loftinu.

Stórkaupmaðurinn kom aftur. „Gjaf-

irnar handa börnunum — það lá við

að ég gleymdi þeim — þér eigið að

setja þær í pokann." Og svo tróð hann

pokann fullan af gjöfum.

Nú heyrðust jólalög ofan iir stof-

unni, sungin á grammófón, og innan

skamms heyrðist rödd hvísla: „Jóla-

sveinn, eruð þér nú tilbúinn?"

Eg tók pokann, athugaði hvort

skeggið væri á réttum staS og svo

læddist ég neðan úr undirheimunum

og út fyrir forstofudyrnar. Og svo

hringdi ég.

„Gott kvöld, jólasveinn minn, skelf-

ing varstu vænn aS koma. GerSu svo

vel og gakktu í bæinn — nei, sjáið

þið bara, krakkar — sjáið þið bless-

aSan jólasveininn!"

Börnin voru i hæfilegri fjarlægS

— hálfhrædd. Um leið og ég ætlaði að

beygja mig cftir pokanum var ég svo

óheppinn að skeggið festist á einum

fatasnaganum barnanna. Mér lá við

að bölva, en stillti mig á síðustu

stundu. Jólasveinar bölva ekki. Krakk-