Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fįlkinn

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fįlkinn

						FÁLKINN

"pF hollenski landkönnuðurinn

*"** Albert Tasman, sem fann

Nýja Sjáland 13. desember *1642,

kæmi þangað í dag mundi hann

sjá margar breytingar, sem hann

ætti bágt með að átta sig á. 1

stað skipalægja í víkum og vog-

um mundi hann finna stóra hafn-

argarða. Víðsvegar hafa sprott-

ið upp bæir og borgir með fjöl-

breyttum iðnaði. — Hann mundi

sjá breiða og góða vegi um land-

ið þvert og endilangt, járnbraut-

ir yfir allt landið. Og hann mundi

komast að raun um að frum-

byggjar landsins, Maoríar, sem

einu sinni voru hættulegir menn,

eru nú orðnir friðsamir menn

sem lifa í sátt við þá hvítu.

Allt þetta hefir gerst á miklu

skemmri tíma en þeim rúmu

þrem öldum, sem liðnar eru síð-

an Tasman fann landið. Þetta

nýja meginland var látið eiga

sig fyrstu 125 árin eftir komu

Tasmans. En árið 1769 kom

James Cook, hinn frægasti allra

Kyrrahafskönnuða, til Nýja Sjá-

lands, og eftir það fór margt að

breytast. Cook kannaði landið og

gerði uppdrátt af því, og gat

komist í nokkur kynni við frum-

byggjana.

Fyrsta nýlendan stofnuð.

Það var einkum tvennt, sem

hafði áhrif á landnámið í Nýja

Sjálandi í lok þeirrar aldar. Ann-

að var það að þarna var mikið

af hval og sel og ágætt timbur

og lín. Hitt voru trúboðarnir.

Þeir komu aðallega frá Ástralíu,

sem er 1800 kílómetrum vestar.

og lögðu mikið kapp á að kristna

Maoríana. Þó var það ekki fyrr

en um 1840, sem hvitir menn

fara að flytast til landsins í stór-

um stíl. Það ár varð Nýja Sjá-

land bresk nýlenda. Fyrsti lands-

stjórinn, William Hobson, og

voldugustu höfðingjar Maoría

gerðu með sér samning, með að-

stoð trúboðanna, Waitangi-samn-

inginn svonefnda. Þar er Victoríu

Frá baðströndinni í Wellington, höfuöborg Nýja  Sjálands.'

Nýja Sjáland í dag

drottningu afsalað æðsta vald í

landinu, en höfðingjarnir skyldu

eiga lönd sín, fiskimið og skóga

eftir sern áður.

Og nú fóru hvítir menn að

flytjast til Nýja Sjálands. Flest-

ar elstu hvítu ættirnar í landinu

eru enskar, skotskar eða írskar

en nokkrar norskar, danskar og

sænskar, örfáar þýskar, fransk-

ar eða amerískar. Sumir Ný-

Sjálendingar hafa maoría blóð í

æðum, en langflestir eiga breska

forfeður. Fyrstu landnemarnir

voru bændur, gullgrafarar, skóg-

arhöggsmenn, verslunarmenn og

sjómenn. Fæstir þeirra voru efn-

aðir, þeir komu flestir af ævin-

týraþrá eða af því að þeir höfðu

ekki getað komið fótum fyrir sig

heima, og vildu byrja nýtt líf í

landi, sem gerði öllum jafn hátt

undir höfði.

Nýja lífið í nýja landinu varð

ekki létt. Þessir landnemar urðu

brautryðjendur í orðsins sönnu

merkingu. Ennþá eru margir

á lífi sem muna þegar feður

þeirra voru að ryðja sér land í

frumskógunum og byggja sér

hús, kirkjur og skóla. Það var

erfið barátta við allsleysið. En

landið var gott.

Frystihúsin björguðu.

En þessir menn áttu seiglu og

festu, þeir gátu ekki gefist upp

því að ekki var í nein hús að

venda. Og þeir sigruðu. Þegar

gullið fannst, 1861, hópaðist fólk

vitanlega til Nýja Sjálands. Fyrst

komu ævintýramennirnir, en í

kjölfar þeirra, kaupmenn, iðn-

aðarmenn, bankamenn, mála-

flutningsmenn, sem vildu eiga

skipti við gullgrafarana — og

græða á þeim. Allt var í uppgangi

um stund, en svo kom afturkipp-

urinn undir eins og gullgröftur-

inn lagðist niður. En stjórnin var

dugleg og gat bjargað málum við.

Hún hófst handa um opinberar

framkvæmdir, einkum vegalagn-

ingar, og nú var farið að vinna

markvisst að því að fá fólk til

landsins. Samt var árferði og af-

koma mjög stopult þangað til í

lok 19. aldar. Þá var gerð upp-

götvun sem gerbreytti hag þjóð-

arinnar. Það var frystingin. Áður

hafði ullin verið aðal útflutnings-

vara Ný-Sjálendinga, en nú gátu

þeir farið að senda ógrynni af

keti á heimsmarkaðinn, í full-

komnum kæliskipum. Frystingin

hefir valdið byltingu í útflutningi

landbúnaðarafurða Nýja Sjá-

lands, og nú er landið meðal

mestu útflytjenda í heimi, að því

er snertir ket, ost og smjör.

Hvernig hagar til á Nýja-Sjá-

landi í dag? Ibúarnir eru ekki

nema 1.9 milljónir. Þar eru fjór-

ir stórbæir: Auckland með 320.

000, höfuðstaðurinn Wellington

með 200.000, Christchurch með

175000 og Dunedin 90000 íbúa.

— I Auckland og Wellington eru

langfullkomnustu hafnirnar og

þar eru aðal samgöngumistöðv-

arnar, bæði fyrir siglingar og

flugleiðir.

Þó að meira en helmingur allra

landsbúa starfi og eigi heima í

bæjum og borgum er landbúnað-

urinn aðal atvinnuvegurinn og

undirstaða iðnaðarins í landinu.

Og útflutningur landbúnaðar-

afurða vegur langþyngst á versl-

unarskýrslunum. En einhæf

framleiðsla kenndi Ný-Sjálend-

ingum að þeim er sem öðrum

þjóðum hollast að búa sem mest

að sínu, og í rauninni er landið

svo gott að þeir geta haft fj'öl-

breytta framleiðslu. Hafa þeir

iagt mikla stund á að efla iðnað-

inn undanfarna áratugi. Þarna

er þó ekki mikil stóriðja eða

„þungaiðja", því að landið vantar

járn. Hins vegar er mikil fram-

leiðsla smágerðari málmtækja,

svo sem til rafmagns. En vefn-

aðarvöruiðnaður — einkum úr

ull er afarmikill, ennfremur hús-

gagnasmíði, leðuriðnaður o. fl.

Smalamennska í Otago á Nýja Sjálandi

Til fjalla er tækifæri til þess aS ganga á skíðum á vetrum.

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16