En svo brá við, þegar á leið haustið, þá var gamli mað- urinn oft í erfiðu skapi. Hann burstaði moldarbletti ólundarlega úr fötunum sínum eða jafnvel tætti reiðu- lega í sundur mosaklær úr sokkunum sínum og muldr- aði eitthvað í skeggið í bálfum hljóðum, en bræðurnir sendu honum glósurnar um leið og þeir hámuðu í sig kvöldskyrið utar á palhnum. En svo var mál með vexti, að einmitt um þetta leyti var gamli maðurinn hættur að hlýða fyrirskipunum, og tekinn upp á að fara sinu fram, og þá einkum og sér i lagi, þegar honum voru gefnar gagnstæðar fyrirskipanir úr tveim áttum i senn. Einn dag upp úr réttum var stórviðrisrigning, eins og titt er á haustin, með dimmum skýjum og mikilli for. Pilturinn Ólafur Kárason var þá að gá upp í súðina í til- breytingarleysi lífsins. Kannski var hann lika að hugsa um, að á þvílíkum haustdegi með dimmum skýjum, vatns- austri og forareðju, þá væri enginn vorkunnarverður af að standa utan við jarðlífið. Þá vissi hann ekki fyrr til en gamli maðurinn kom upp um stigagatið á miðjum degi, allur votur, og búinn að týna hattkúfnum sínum. En hvað var það sem einkenndi hann sérstaklega á þeirri stund, þennan þrifna mann sem alltaf var að snurfusa við strigafötin sin, og mátti ekki einu sinni vita af mosa- kló i sokkunum sinum? Hann var ataður í leðju á ann- ari hliðinni, allt upp á kinn. Leðjan sat einnig í hinum silfurhvítu lokkum, sem voru hans prýði, hans virðing. Og hann grét. Sá sem hefir heyrt gamalmenni gráta, mun ekki gleyma því síðan, og Ó. Kárason Ljósvíkingur, sem fyrir skemmstu hafði staðið utan við jarðlífið, var allt í einu staddur mitt í jarðlífinu. Hann hlustaði agndofa á þessa sundurslitnu, veiku rödd. Hann hafði ímyndað sér, að gamlir menn gætu ekki grátið, en frá þessari stund vissi hann hið gagnslæða: að engir gráta jafn sárt; að grátur gamalla manna er sá eini sanni grátur. Hann reis upp við dogg í rúmi sínu til að horfa á þetta. 18