Rauðir pennar

						menntaða Gyðings; hann var hnittinorður, öfgafullur og

fljóthuga. Hann átti erfitt með að tala með daglegu mál-

fari, því hann var allur i bókmenntunum; bókleg þekking

hans var meiri en lífsreynslan — og hann var ekki laus

við að hafa tilhneigingu til þess að vera andrikur, jafn-

vel á kostnað málefnisins. Hinsvegar var hann ágætur fé-

lagi og flestum einlægari. Verkamenn, sem kynntust hon-

um persónulega, elskuðu hann.

Mannlegar tilfinningar hans voru mjög heilbrigðar.

Hann trúði á sigur hinna friðsömu afla með bjartsýni

kynstofns síns, þeirri bjartsýni, sem hefir gert Gyðingum

kleift að þola tvö þúsund ára útlegð. Hann hafði yfirleitt

marga þá eiginleika, sem á reynslutímum ervi nauðsyn-

legir mönnum sem örlendast: hæfíleikann til að samlagast

staðháttum, hagnýta hið bezta í erfiðum aðstæðum, sam-

fara því að varðveita trúna á framtíðina og gera sinar

kröfur til hennar, og andlega yfirburði, sem taka sárasta

sviðann úr örbirgðinni og fleyta mönnum yfir margan

bættulegan boða.

Erich Miihsam var í mörgu tilliti sjalí'ur útlagi. Sam-

timamaður hans, Leviné, komst einu sinni þannig að orði:

byltingamenn eru dánir menn í orlofi. Ef til vill væri

cnns rétt að nefna þá hina lifandi menn framtíðarinnar

•— landnámsmenn hennar. Forvígismenn nýrra hugsana

lifa alltaf á úrslitatímum lifi útlagans, jafnvel þó þeir

séu ekki gerðir landrækir. Að vera byltingarmaður í auð-

valdsheiminum nú á dögum er hið sama og vera frjáls

eins og fugl.

Ekki aðeins fyrir stríðið, heldur einnig meðan á þvi

stóð, var Gyðingahatrið í algleymingi í Þýzkalandi. Erich

Muhsam fékk að kenna á því. Gagnstætt við marga aðra

menntamenn af Gyðingaættum, dró hann aldrei neina

dul á ætterni sitt og varð það mjog til að einangra hann.

1 Miinchen voru margir Gyðingar, sérstaklega rithöfund-

ar og aðrir listamenn, sem afneituðu þjóðerni sínu eftir

beztu getu. Það lét undarlega í eyrum Norðurlandabú-

27