Rauðir pennar

						kjarna, sem var þess máttugur að ganga í gegn um hreins-

unina, án þess að afdrif hans yrðu örlög þúsundanna,

sem týnast í dýki þeirrar örbirgðar, sem fjöldinn er

dæmdur í til verðfestingar á nokkrum einstaklingum.

Þarna öðlaðist hann þá reynslu, sem fullvissaði hann

um ranglæti auðvaldsskipulagsins, gaf honum trúna á

mátt öreigasamtakanna og gerði hann að þeim hvatsýna

hardagamanni, sem hann var æ siðan.

Það er ekkert, hvorki i ritum Maxim Gorkis né lundar-

fari hans, sem gefur tilefni til þess, þó sumir ritskýrend-

ur hafi verið að reyna að draga hann í dilk með horgara-

stéttinni. Maður, sem leggur land undir fót á þann hátt

sem Maxim Gorki gerði það og flakkar um með „ber-

fætlingum", á ekkert sálufélag með hinum tregðufulla,

áhugalausa og værukæra smáborgara. Hið iþróttmikja

hatur hans á auðvaldinu, sem gerzt kemur fram í blaða-

greinum hans og ritgerðum, er ekki alið í stofum borgar-

ans. Það er öreigans verk. Vægðarleysið, sem hann beitti

við borgarastéttina strax í upphafi ritferils síns fyrir

óheilindi hennar og afturhaldssemi, víkur aldrei frá

penna hans, og er skemmst að minnast þess, sem hann

ritaði um menninguna, að afloknu rithöfundaþinginu í

París, og birtist í þýðingu í „Rauðum pennum" í fyrra.

Lífsgleði sína sækir Maxim Gorki til hinnar víðáttumiklu

náttúru lands síns og trúna á manngildið til samfélags-

ins við hið óbrotna fólk. Það er ekki óhugsandi að einn

feitur og ruddalegur skipskokkur eigi sinn þátt í því, að

Maxim Gorki varð rithöfundur, með því að berja hann

til þess að lesa bækur, þegar hann hafði sanna andstyggð

á öllu prentuðu, þó Kaljushny sé jafnan þakkað það að

hafa beint honum á rétta braut, af því hann varð fyrstur

til þess að fá birta eftir hann sögu á prenti. Að minnsta

kosti skarar þetta tillag kokksins langt fram úr þeim

hlunnindum, sem hið unga skáld átti völ á hjá þjóðfé-

laginu.

Maxim Gorki þáði af rússneskri alþýðu þá gjaldvoð,

40