Rauðir pennar

						ýmsa róttæka menntamenn og verkamenn og vann að út-

breiðslu kenninga þeirra, enda sat hann oft i fangelsi og

var lengi undir lögreglueftirliti. Réttlætistilfinning hans

og þekkingin á hinni miskunnarlausu kúgun fátækling-

anna og andstyggð hans á borgarastéttinni og embættis-

mönnunum hlaut að reka hann beint i f aðm þessara bylt-

ingarsinnuðu manna. Maður, sem ekki gat horft á það, að

götustelpu væri misþyrmt, án þess að lenda i slagsmálum

út af því, eins og Maxim Gorki gerði einu sinni, var ekki

líklegur til að fylla þann flokk, sem mergsýgur fátækt og

ógæfusamt fólk, til þess að geta lifað hóglífi hins hug-

sjónasnauða borgara.

Að þetta líf hefir ekki verið eintómt gaman, má meðal

annará marka á því, að Maxim Gorki gerði einu sinni til-

raun til að fyrirfara sér. Honum mistókst að skjóta sig

til bana, en kúlan f ór í gegn um annað lungað og orsakaði

það, að hann var jafnan veill síðan.

Það er of langt mál að segja frá því hér, þó það sé freist-

andi, hversu óþreytandi Maxim Gorki var að vinna að

málum hins byltingarsinnaða flokks, sem hann fyllti á

þessum tímum og allri þeirri illu meðf erð, sem hann varð

að sæta fyrir það af hálfu stjórnarvaldanna. Aðeins má

minna á það, að hann var um tíma meðritstjóri „Samars-

kaja Gaseta" og vekur þá strax eftirtekt á sér fyrír hinar

hlífðarlausu ádeilugreinar sínar. Hann skrifaði þessar

greinar undir dulnefninu Jehudiel Chlamida og fengu

kaupmenn, iðjuhöldar, borgarstjóri og biskup óspart að

kenna á penna hans. Hann fletti þar ofan af mörgu, sem

ekki þoldi dagsins ljós og var alltaf á verði gegn arðráni

og kúgun verkalýðsins.

Þó mönnum sé það tamast að líta á Maxim Gorki sem

skáldrilahöfund, eru blaðaritgerðir hans stór þáttur í

starfi hans og langt frá því að vera sá þýðingarminnsti.Það

fullnægði hvergi nærri þörf þessa afreksmanns að sitja

við samningu skáldsagna og leikrita. Hann varð að taka

virkan þátt i aðkallandi daglegum málum þjóðfélagsins

43