Rauðir pennar

						an rithöfund og sósíalista er það móðgun að vera elskað-

ur af borgurum.....Þegar alþýðan í Rússlandi hefir

náð völdunum i sínar hendur, mun hún minnast þess, að

franskir bankaauðmenn hjálpuðu Romanoff-fjölskyld-

unni til þess að berjast á móti frelsi, réttlæti og sann-

leika....."

Á ferð sinni til Ameriku skrifaði Maxim Gorki skáld-

söguna „Móðirin", eitt af snilldarverkum sínum og hugð-

næmustu baráttusöguna í heimsbókmenntunum.

Eftir atferli sitt í útlöndum átti Maxim Gorki ekki aft-

urkvæmt til Rússlands fyrst um sinn og dvaldist á ýms-

um stöðum í Evrópu, þangað til árið 1913.

Maxim Gorki barðist frá upphafi gegn heimsstyrjöld-

inni og stofnaði í þeim tilgangi tímaritið „Letopis" árið

1915. Þar ritaði hann svo ósleitilega móti stríðinu, að

íhaldið og hinir „frjálslyndu" borgarar og föðurlands-

vinir sameinuðust i örvæntingarhrópinu: Frelsið oss frá

Gorki!

I byltingunni 1917 varð nokkur meiningarmunur með

Maxim Gorki og Lenin um aðf erðirnar til að vinna bylt-

inguna og koma fótum undir hið nýja verkalýðsríki.

Maxim Gorki átti örðugt með að trúa því, að unnt væri

að gera byltingu, sem orðið gæti til frambúðar, með

þessum menntunarsnauða, kúgaða almúga, sem hann

þekkti svo vel af eigin reynd, án þess fyrst að upplýsa

hann og hrífa undan andlegum áhrifum valdastéttanna.

Það sýndi sig þó brátt, að Lenin hafði verið skarpskyggn-

ari og endaði þessi ágreiningur á því, að Maxim Gorki f ór

á fund Lenins. Árangurinn af þeim fundi var sá, að Max-

im Gorki gerðist einn af ötulustu forvígismönnum upp-

byggingar lista og vísinda i Sovétríkjunum og tók mikinn

þátt í skipulagningu bókaútgáfanna, og 19. desember

1918 er Maxim Gorki forseti fyrsta alþjóðaþings rithöf-

unda, sem haldið var í Leningrad.

Það ber ósjaldan við, að miklir rithöfundar beygi út af

leið lífsins með aldrinum, hætti að sækja yrkisefni sín til

46