Rauðir pennar

						hafði lesið Völuspá, Sonatorrek, jafnvel lært þau utan

að. En þessi verk áttu ekki lif i vitund minni. Því að

sagan getur verið dauð og persónur hennar skuggar, allt

fram að því, að einn maður tengir við hana líf og skiln-

ing. Fyrir mínum sjónum hefir Sigurður Nordal fyrstur

manna kveikt lif og skilning í bókmenntasögu Islendinga.

Og ég leyfi mér að spyrja: Hvað vissum við um þróun ís-

lenzkrar sagnalistar, áður en Sigurður Nordal skrifaði

um það efni: Átti sagnalistin sér nokkra þróun okkur

meðvitaða áður? Voru íslendingasögurnar fram að þvi

ekki „því eldri sem þær voru betri"? Ég fullyrði: við

vissum fátt eitt um þessa hluti áður. Sigurður Nordal

lauk upp fyrir okkur skilningi á því, að listin ætti sína

þróunar og hnignunarsögu, og þróun hennar og hnign-

un væri tengd tímabilum í þjóðarsögunni, hinni félags-

legu og stjórnmálalegu. Hann gerði þannig meira en

sýna þróun listarinnar, hann tengdi hana við lifið, við

lífsþróun þjóðarinnar. Hvað var Völuspá áður? Sundur-

laus erindi, stuðlað mál, listaverk. En þegar andi Nor-

dals hafði lýst hana upp, eignaðist hún fyrst líf og sál,

þá varð hún lifrænn heimur, með útsýni um heilar aldir,

stórbrotin tímamótasaga, þjóðarörlög, ekki köld fortíð,

heldur lifandi samtíð, saga, sem er að gerast í dag, sem

við erum að lifa núna. Þannig gat Sigurður Nordal lokið

upp fyrir okkur, nemendum sínum, skilningi á efnum,

sem lágu langt aftur i fornöld, lengra en við höfðum

hugsað áður, og fært okkur þau svo nærri, að þau urðu

áþreifanleg, að þau urðu brot af okkar eigin lífi. Eða

hvað var Sonatorrek áður, og hvað er það nú? Ég læt

ykkur um að svara. En næg dæmi gæti ég flutt um

þann mikla hæfileika Sigurðar Nordal, að glæða bók-

mentirnar lífi og skilningi, sem þær ekki áttu áður.

Þessi hæfileiki er viðurkenndur, og kunnur af verk-

um Sigurðar. En meira vitum við þó um hann, nemend-

ur hans: jafnvel hið stirðnaðasta kvæðisbrot, er við

sáum ekkert lífsmark með, varð líf og fegurð, þegar

181