Rauðir pennar

						kunni fyrr né betur að meta t. d. Þórberg Þórðarson og

Halldór Kiljan Laxness, en Sigurður Nordal. Áhrif lians

á bókmenntir síðasta áratugs voru geysilega mikil. Ekki

þóttu þar ráð ráðin, nema hann væri við. Hann átti

um tíma hið erfiðasta hlutverk, að sætta hinar tvær and-

stæður: innilokunar- og opingáttar-stefnuna í menning-

armálum íslendinga. Aðstöðu sinnar vegna, sem forn-

fræðingur, sem verndari menningararfsins, sveigðist

hann um skeið allmikið til innilokunarstefnunnar, eða

gaf postulum hennar óþarflega mikið undir fótinn. Þó

hélt hann alltaf jafnvægi og opnum sjónum fyrir nauð-

syn heilbrigðrar næringar erlendis frá. Andstæður þess-

arra stefna reyndust líka mestar á yfirborðinu, eins og

síðar hefir komið fram, er H. K. Laxness, aðal-angur-

gapi opingáttarstefnunnar, hefir gerzt ötulasti verndari

þjóðernis og frelsis Islendinga, samtímis því sem inni-

lokunarpostularnir þegja steinhljóði, þó að vaxandi

hætta sé búin þessum dýrustu verðmætum þjóðarinnar.

Sigurður Nordal kunni sér í þessum efnum hóf og átti

dýpri sýn. En mörgum þætti hann nú geta látið málefn-

in skörulegar til sín taka.

I rauninni voru það aðeins þessi þrjú atriði, sem ég

að þessu sinni, á fimmtugsafmæli Sigurðar Nordal, vildi

drepa á: hæfileika hans til að kveikja líf og skilning

í íslenzka bókmenntasögu, mikilhæfa starfsemi hans fyr-

ir íslenzka menningu út á við, og heilbrigð og djúp áhrif

hans á nútímabókmenntir íslendinga. Hvert einstakt at-

riði er mikilvægt, öll til samans eru þau frægt afrek,

sem skipar Sigurði Nordal á bekk með áhrif amestu stór-

mennunum í menningarsögu íslendinga fyrr og síðar.

1 vörzlum slíkra manna er íslenzkum þjóðararfi vel borg-

ið. Megi Sigurðar Nordal sem lengst njóta við.

183