Rauðir pennar

						Óvinirnir réðust nú inn í borgina, og nutu þeir opinbers stuðn-

ings Bismarks. Alþýða Parisar varðist með mestu hreysti, og stóðu

bardagarnir yfir dögum saman. Síðasta orrahriðin stóð sleitulaust

í 48 klst. En afturhaldinu tókst að sigra, og fór það fram með

ógurlegri grimmd. Þúsundir manna voru drepnir í bardögum,

skotnir sem fangar eða sendir í nauðungarvinnu til nýlendunnar.

En þó að Parisar-kommúnan væri kæfð i blóði, lifa samt lær-

dómar hennar áfram.

Kommúnan var hið fyrsta ríkisvald verkalýðsins. Hún sann-

aði, að það er ekki nægilegt, að verkalýðurinn yfirtaki hið borg-

aralega ríkisvald, — verkalýðurinn verður að skapa nýtt rikis-

vald við sínar þarfir. Verkalýður heimsins hefir þegar lært af

þessari reynslu, og hún var ein af mikilvægustu forsendum rúss-

nesku verkalýðsbyltingarinnar.

Delescluze: Ég er ekkert að afsaka það, en við vor-

um ekki til þess fallnir, að heyja skipulagt stríð. Ég

segi það eins og það er: dagarnir, sem ég átti að vera

herstjórnari, það eru þeir verstu dagar, sem ég hefi

lifað. Hugsið ykkur: hundruð þúsunda af fólki treysta

manni, en sjálfur treystir maður sér ekki. Það er bara

eitt helvíti til, og það er efinn!

En nú er öðru máli að gegna. Þvi þetta er það, sem

við getum. Með okkar eigin steinlögðu stræti undir fót-

um og framundan okkur, erum við ósigrandi. Göturn-

ar okkar, sem við elskum og hafa fóstrað okkUr, þær

hafa líka risið upp, þær eru orðnar að varnarvirkjum

og berjast með okkur.

Menn frá þúsund götuvígjum senda ykkur kveðju

sína, félagar. Þeir eru hamingjusamir eins og ég, vegna

þess að bardaginn er orðinn svo óbrotinn, svo einfald-

ur. Nú er bara að hopa ekki af hólmi, nú er um það

eitt að gera, sem er auðveldast af öllu: að sigra eða

falla.

Máurice (tíu ára drengur. Hann hefir náð í flugmiða, sem

kemur svifandi úr loftinu): Þetta er flugmiði frá Versöl-

um.

Lucien: Hann hlýtur að hafa borizt með vindinum

frá húsinu þ'arna.

195