Louis: Það eru hlerar fyrir öllum gluggum. Lucien: Þessir niðingar láta vist frá sér heyra þegar Versalavinirnir þeirra ryðjast fram. Delescluze (er setztur, les): Landar! Lausnarstundin nálgast. Hinir seku skulu fá makleg málagjöld. Engin grið verða gefin. Thiers, forseti Frakklands." Þannig á það að vera. Maður á að setja von sína að- eins á eitt: sigurinn. Maurice: En Delescluze. Á þessum flugmiða standa nákvæmlega sömu orðin eins og á kröfuspjöldum komm- únunnar: Frelsi, jafnrétti, bræðralag", stendur líka hér. Er það ekki skrítið? Delescluze: Nei, drengur minn, það er ekki vitund skrítið. Það, sem einu sinni kostaði mennina blóðfórn- ir og örvæntingu jafnvel það verður meðal þess, sem hinir ágjörnu og andlausu stela. 1 þeirra heimi verður allt fyrr eða siðar að eign. Þessi fallegu orð: Frelsi, jafnrétti, bræðralag, voru einu sinni unnin fyrir mannkynið með baráttu og þján- ingum byltingarinnar miklu. Þá byltingu elskar herra Thiers, hann hefir skrifað um hana voldugt verk og grætt mörg þúsund franka á hverju bindi. En okkar bylting er í hans augum bara framför, ekki eign; þess vegna sendir hann hermenn á móti okkur. Sjáðu til: annaðhvort getur maður grætt peninga á sannleikanum og svikið hann, og þá situr maður í Versölum virtur af sínum meðborgurum, eða maður getur brotið sannleikanum braut, og þá lendir maður hér. Já. Þá lendir maður hér. Einu sinni hélt ég að sannleikurinn ætti aðrar leiðir að markinu, en það var rangt. Það endar hér. Marie: Eru engar aðrar leiðir, borgari Delescluze? Lucien: Djöfullinn hafi það! Delescluze: Ég man eftir mörgu kvöldinu á Djöfla- eyjunni; staðvindurinn stóð utan af hafinu, Suðurkross- inn tindraði. Hvað maður þráir heim, hvað'maður elsk- 196