KRISTINN E. ANDRÉSSON ER MENNINGIN í HÆTTU? Við höfum lifað i þeirri trú, að mannkynið væri á stöð- ugri leið til aukins þroska, saga þess væri saga vaxandi menningar. Þó öldur menningarinnar hafi risið og hnig- ið, ein þjóð tekið við forystu af annarri, þá höfum við lagt þann skilning i veraldarsöguna, að mannkynið hafi í heild sinni verið á þróunarbraut, seinfærri og torsótlri að vísu, en öruggri gegn um aldir tímans. Þessi trú hefir verið bjargið undir fótum okkar, minnsta kosti siðan himnarnir hrundu, og mennirnir bundu framtíð sína við jörðina. Sérstaklega gaf 19. öldin þessari trú kraft og ör- yggi. Hinar hraðstígu framfarir í véltækni og vísindum, nýr skilningur á náttúru, mannfélagi og sögu, þótti lýs- andi sönnun um mátt mannsins, um hæfileika hans til að sigrast á frumöflum náttúrunnar og andstæðum eigin samfélags, um möguleika hans til að búa sjálfum sér frjálst líf á jörðinni. Og þjóðirnar uxu að þroska og rétt- indum, sköpuðu sér verðmæti i veraldlegum hlutum, menntun og listum, og gerðu sér æ glæsilegri vonir um framtíðarhamingju. . En þá kvað við óheyrilegur vábrestur: heimsstyrjöldin mikla. Vitringar og börn spurðu i ótta: Er þetta þroskinn og menningin, sem 19. öldin og upphaf þeirrar 20. bjó 203
Beinir tenglar