Rauðir pennar

						Þungamiðjan í öllum málaflutningi „Rauðra penna"

1935 var sú, að skáldskapur og menning væru háð félags-

öflunum. Það var sýnt fram á þessa staðreynd með mörg-

um dæmum. Það var sýnt, að hinn nýi bókmenntagróður

væri tengdur frelsisbaráttu nýrrar stéttar, sem væri að

vinna æ stærri sigra i heiminum. Það var sýnt fram á

hrörnun menningarinnar í auðvaldslöndunum, eyðingu

hennar i fasistarikjunum, hið nýja lif hennar i landi sósi-

alismans. Það voru færðar sönnur á, að menning nútím-

ans ætti líf og framtið undir sigri alþýðustéttarinnar í

heiminum. Þeim rökum hefir ekki verið hnekkt, og þau

hafa hlotið hverja staðfestinguna eftir aðra síðan.

Svarið við spurningunni hér að ofan hlýtur því að okkar

dómi að vera félagslegs og stjórnmálalegs eðlis fyrst og

fremst. Aflsmunur hinna ríku og fátæku, þeirra tveggja

stétta, sem berjast um yfirráðin hjá hverri þjóð, hlýtur

að ráða úrslitum um það, hver verði afdrif menningar-

innar. Með hliðsjón af átökum þessara afla, er það verk-

efni þessarar ritgerðar að gera nokkra grein fyrir menn-

ingaraðstæðunum, eins og þær eru nú, og sérstaklegaþeim

breytingum, sem orðið haf a, siðan „Rauðir pennar" komu

út í fyrra. Án ítarlegrar kynningar á hinum félagslegu

aðstæðum er engin leið að draga ályktanir um menning-

arhorfurnar. Ég vík fyrst að hinum andstæðu öflum, fas-

isma og sósíalisma, og síðan lýðræðislöndunum.

I.

Fasisminn hefir stríð að aðalmarkmiði. í því er

meginböl hans fólgið og stærsta hættan fyrir menninguna.

Með sigri fasismans ná einmitt völdum rángjörnustu öfhn

innan auðvaldsþjóðfélagsins, en i skipulagi þess liggja

rætur allra styrjalda. Hernaðarstefnu fasismans getur ekk-

ert sjáandi mannsbarn dregið í efa lengur, svo augljós er

hún orðin. Eftir ránsferð ítala á hendur Abessiniumönn-

um, eftir margendurtekin hróp Hitlerstjórnarinnar á ný-

205