in á mjög hátt stig. Jörð, haf og loft, mannfélag, líf og saga, er skipulagslega rannsakað á feikilega viðtækum grundvelli. Stórir leiðangrar eru gerðir út til margskonar náttúru-rannsókna. 1 landakönnun, verkfræði, jarðeðlis- fræði, jarðsögu, félagsfræði, þjóðsögu, lífeðlisfræði og læknavisindum sækja Sovétríkin nú fram úr öðrum þjóð- um eða minnsta kosti inn í fremstu raðir, og allri þessari vísindastarfsemi gefa þau að meira eða minna leyti nýtt innihald og nýja stefnu. Aðaltakmarkið er að vinna í þjón- ustu fólksins sjálfs, skapa þvi betri aðbúð og frjálsara umhverfi, og þó spegjast orðið víða í þessari starfsemi sjálf þekkingarþrá mannkynsins í hreinni mynd. Könnun Norður-Ishafsins hefir vitanlega stórkostlegt félagslegt gildi, hún opnar nýja möguleika til hagsmuna fyrir þjóð- ina, en hún er í senn iðkuð sem þekkingargrein. Rannsókn- ir á jörðinni leiða fram í dagsljósið dýra málma, en víkka jafnframt þekkingarsvið mannsins. Svipað er um hverja aðra rannsóknargrein, sem lögð er rækt við. Um leið og hún eykur vald mannsins, víkkar hún sjóndeildarhring hans. Menningargildi hennar er mareþætt. I lífi Sovét- þjóðanna verða þeir þættirnir nú sifelt meira áberandi, sem grípa inn á svið sjálfrar þekkingarleitarinnar. Við hinar nýju aðstæður blómgast sovétmenningin i hinni f jölskrúðugustu mynd. , Það er ekki rúm til þess að taka hér mörg dæmi. í árás- um manna á sósíalismann hefir mjög verið teflt fram þeirri staðhæfingu, að hann væri óþjóðlegur, vildi steypa allar þjóðir (jafnvel alla einstaklinga) í sama mót, þurrka út sérkenni þeirra. En öll reynslan úr ríki sósíalismans sýnir einmitt það gagnstæða. Lausnin á þjóðernismálun- um er eitt hið glæsilegasta við skipulag þess. Allt misrétti kynstofna er afmáð, kynþáttahatur fordæmt. Stefna Sov- étríkjanna var sú frá upphafi, að gefa hverri þjóð innan bandalagsins (en þær eru nærri 200) sjálfstæði, frelsi og jafnrétti. Þessi stefna hefir orðið hinn stærsti sigur fyrir Ráðstjórnarrikin. Öll hin fjötruðu þjóðernisöfl leystust úr 218