Rauðir pennar

						Við hinar hatrömmu andstæður innan þjóðfélaga

hinna borgaralegu lýðræðislanda eru öll menningarskil-

yrði mjög i tvisýnu. I fjárhagskreppu auðvaldsins hafa

þau stórum versnað. Öll framlög til menningarlegrar

starfsemi, fræðslu, vísinda og lista, hafa verið mjög rýrð.

Allur sá brennandi áhugi, sem borgararnir um eitt skeið

höfðu á þessum málum, hefir hjaðnað niður. Það hefir

orðið almenn menningarhnignun hjá borgarastéttinni á

síðustu árum. Á hinn bóginn hefir vaxið upp mjög álit-

legur nýgróður i skjóli verklýðshreyfingarinnar. En sá

nýgróður hefir í hverju landi átt við hin hörðustu skil-

yrði að búa. „Rauðir pennar" í fyrra gerðu ítarlega grein

fyrir þessu. í heild sinni hafa þannig menningaraðstæð-

ur hinna borgaralegu lýðræðislanda verið langt frá því

æskilegar. Menningin hefir ekki verið frjáls, hún hef-

ir ekki fengið að þróast að eðlilegum hætti, hún hefir

ekki búið við þá velmegun, sem henni er nauðsynleg.

Jafnvel beztu fulltrúar hennar hafa verið lagðir i ein-

elti. Þetta er langt frá þvi ákjósanlegt, t. d. saman-

borið við aðstæðurnar í Sovétríkjunum. En það má

gera annan samanburð: við aðstæðurnar í fasistalönd-

unum. Og þá breytist matið. Þá verða menningarskil-

yrði hins borgaralega lýðræðis, þó ekki séu þau ákjós-

anleg, að minnsta kosti viðunandi. I samanburði við

kúgun fasismans, er frelsi lýðræðislandanna, þó tak-

markað sé, jafnvel ómetandi. 1 samanburði við villi-

mennsku fasismans er hin borgaralega menning, jafn-

vel í hrörnun sinni, verðmæt eign, sem menn ekki vilja

glata, hvað þá ef litið er á hinn sögulega arf hennar,

sem býr yfir dýrum verðmætum í sjálfum sér. Þegar

fasismahættan er annars vegar, hljóta því allir, sem

menning er nokkurs virði, að sameinast til varnar, jafnt

fulltrúar verklýðs- og borgara-menningar.

Á síðustu tímum hefir farið fram stórkostleg breyt-

ing á afstöðu allra frjálslyndari menntamanna, en þó

sérstaklega eftir að alda samfylkingarinnar reis í sín-

226