Rauðir pennar

						í opið fangið á menntamönnunum, enda er það einn

af hennar miklu ávinningum, að hafa greitt mjög fyr-

ir öllu samstarfi menntamanna af ólíkum skoðunum,

bæði fulltrúa verklýðsmenningarinnar og hinnar borg-

aralegu. Sú tortryggni, sem áður átti sér stað á milli

þeirra, hefir stórum hjaðnað. Þeir hafa lært að skilja

hvorir aðra betur. Lengi kváðu við mótbárur. Frá sósíal-

istum: hvernig getum við starfað með borgurum? Þeir

eiga allt aðrar lífsskoðanir, menning þeirra hefir týnt

öllu innihaldi. Frá borgurunum: Við störfum ekki með

byltingarmönnum, þeir eru ofstækisfullir og þröngsýn-

ir. En vildu menn þá heldur lenda undir öxi fasism-

ans? Allra þessara manna, jafnt hinna frjálslyndu

borgaralegu menntamanna og sjálfra byltingarmann-

anna, biðu nákvæmlega sömu örlög, ef fasisminn næði

völdum, lífsstarf beggja yrði lagt í rústir. Að vilja ekki

sameinast, var að ganga i opinn dauðann, var að leiða

tortíminguna yfir sig, var óbeinlínis að ganga í lið með

eyðingaröflunum. Og augu fjölda menntamanna hafa

opnazt fyrir þessu. Og hvar sem samvinnan var hafin,

kom það í ljós, að skoðanamunurinn var ekki til fyr-

irstöðu. Hinir byltingarsinnuðu og borgaralegu mennta-

menn gátu fyllilega unnið saman, án minnsta sundur-

þykkis, að hinu sameiginlega þýðingarmesta hlutverki:

verndun allrar menningar fyrir ofbeldi fasismans og

gereyðingu hins komandi stríðs. Við framkvæmd þessa

hlutverks fer nú sívaxandi bróðurleg samvinna milli rit-

höfunda af ólíkum skoðunum, byltingarsinna og borg-

ara. Þar tengjast i einu starfi Romain Rolland og H. G.

Wells, Bertolt Brecht og Thomas Mann, Ilja Ehrenburg

og Aldous Huxley, Andersen-Nexö og Selma Lagerlöf

o. s. frv. o. s. frv. í dag berst i stærri stíl en nokkurn

tíma áður allt lið menningarinnar i heiminum í ein-

um fylkingararmi vinstri hreyfingarinnar, meðvitaðra

um ábyrgð sína, stefnu og takmark, en nokkru sinni fyrr.

En hvers voru þá þessi samtök megnug? Menntamenn-

228