Rauðir pennar

						að opnast fyrir þessum voða. Spurt er í ótta, hér sem

annars staðar: Hvernig getum við hindrað fasismann?

Svarið er hið sama: Það er aðeins eitt ráð til: sam-

eining allra þeirra krafta með þjóðinni, sem í alvöru

vilja gæta réttar hennar, sjálfstæðis og menningar. Hér

eins og annars staðar hefir samfylkingin orðið hið

sterka kjörorð, sem gagntekur meir og meir hugi fólks-

ins i landinu. Vaxandi fjöldi sér, að hún er eina ráðið

til að hindra auðmennina í þeirri fyrirætlun, að koma

hér á harðstjórn og einræði stóreignavaldsins. Samfylk-

ingin nálgast það æ meir, að verða ahnennur vilji og

almenn krafa alþýðusamtakanna. Samfylkingin annars

vegar, allra hugsandi, einlægra manna, fyrir lýðræði og

frelsi þjóðarinnar, auðmannaklíkan hins vegar, með

fasisma, réttleysi og harðstjórn að takmarki, — það eru

hinar hatrömmu andstæður, sem hér eigast við.

Þessar andstæður setja sitt sterka mót á allt menn-

ingarlif í landinu. Á siðustu árum, við harðnandi kreppu

auðvaldsins, hefir færzt hrörnun yfir opinbera menn-

ingarstarfsemi þjóðfélagsins. Það hefir í fyrsta lagi ekki

ráð á henni, í öðru lagi hefir það misst áhugann, í þriðja

lagi vill það sem minnst af allri menningu vita, þvi að

hún er hinu vitfirrta skipulagi hættuleg. Þjóðfélagið

er komið á það stig, að það verður að halda menning-

unni niðurbældri. Að visu heldur það menningartækj-

unum í gangi, en ekki framar með menningartakmark

fyrir augum, heldur til viðhalds áhrifum sínum yfir hug-

um fólksins. Til opinberrar menningarstarfsemi eru t.

d. öllum fremur kærkomnari þeir menn, sem þvæla,

stagla eða rugla hlutina. Það er starfað með vilja að

því að heimska þjóðina. Ennfremur er lygin að verða

æ meir það valdið, sem bezt er treyst á, eitt aðalvopn

hins hrörnandi þjóðskipulags gegn alþýðu landsins. I

stuttu máli: menningarástandið er alvarlegt í landinu.

Það er kominn stór afturkippur í þá menningarfram-

för, sem  átti sér stað hjá borgarastéttinni framan  af

237