VILJINN OG VERKIÐ. I. Hér á dögunum kom til mín gamall kunningi minn með tvö kvæði, sem hann bað mig að lesa og segja álit mitt um. Eg las þau í tómi og sagði síðan höfundimim hreinskilnislega, að eg gæti ekki fundið neinn skáld- skaparneista í þeim. Þar sem hann ætlaði að vera há- fleygur, yrði hann glamrandi, og þar sem hann reyndi að leika á viðkvæmustu strengi tilfinninganna, yrði hann smeðjulegur og jafnvel broslegur. Auk þess væri máli og kveðandi sumsstaðar átakanlega ábótavant. Mér þótti merkilegt, að hann skyldi þurfa að láta segja sér þetta. Eg vissi, að hann var skynsamur maður, dugandi í starfi sínu og með góðan meðalsmekk á skáldskap annara manna. Eg vissi ekki til, að hann hefði nokk- urntíma fengizt við að yrkja né látið sér til hugar koma, að hann væri skáld. Til þess að mýkja bersögli mína lét eg einhver orð fylgja um það, að fáir væri smiðir í fyrsta sinn. Eg gæti t. d. vel séð, hvort stóll eða bekkur væri sæmilega smíðaðir, en ef eg ætlaði sjálfur að fara að smíða þá, yrði það aumasta klambur. Mér datt ekki annað í hug en maðurinn myndi trúa mér, þegar eg sagði honum þessa skoðun mína og færði nokkur rök fyrir henni. Hér þurfti enga vandfýsni til. Kvæðin voru svo léleg, að hverjum óbreyttum lesanda var vorkunn- arlaust að átta sig undir eins á gildi þeirra. En þetta fór heldur á annan veg. Höfundurinn tók á- fellisdómi mínum með mestu stillingu. Hann trúði mér ekki einu sinni svo mikið, að honum yrði gramt í geði. Eg varð helzt var við, að hann kenndi í brjósti um mig. 17