Vaka

						Lvaka]                             VILJINN  OG VEUKIÐ.                                   263

jai'nvanmáttugur og í siðferðislífi manna, þar sem þeir

breyta sumir verst, sem vildu bezt, en öðrum er fyrir-

hal'narlaust að lifa flekklausu lífi, þó að þeir hafi aldrei

lagt sjálfráða stund á það.

IV.

En mætti listamannsins eru enn fleiri takmörk sett en

þau, sem búa í sjálfs hans eðli. Umhverfið býr honum

skilyrði, sem fæstum eða engum er kleift að gera sig ó-

háða af eigin ramleik. Áhrif þau og yrkisefni, sem Hfið

l>ýður listamönnunum, geta verið svo fátækleg, að jafn-

vel afburðakraftar í'ái aldrei að njóta sín til neinnar

hlítar. Og kveðskapartízka samtímans getur verið á svo

miklum villugötum, að skáldin finni aldrei reynslu sinni

hæfilegan búning. Það er ekki nema undantekningum

undantekninganna gefið að finna sér nýtt skáldskapar-

l'orm up'p á eigin spýtur. I sögu bókmenntanna má

finna heil tímabil, sem hafa ekki skilið eftir neit1. full-

gill listaverk, af því að skáklin voru lmeppt i fjötra list-

arslefiiu, sem var annaðhvort byrjandi fálm eða stirðn-

uð tízká. Það er engin ástæða til þess að halda, að menn

hafi ekki f'æðzt með ríkar gáfur þá eins og endranær.

Én þeir urðu á véttvangi listarinnar eins og hetjur með

deig og l)itlaus vopn í höndum.

Það má minna á eitt átakanlegt dæmi þessa úr is-

lenzkri bókmenntasögu, eitt af mörgum. Bólu-Hjálmar

kemur heim í kot sitt úr veizlu um kvöldtima. Hann er

hreifur af Víni og kvæðaskap. Hann verður að yrkja, en

er pappírslaus. Þá tekur hann það ráð að skrifa með

krít á þiljurnar i baðstofunni og hótar krökkum sínum

að drepá þau, ef þau þUrki út einn staf. Hann léttir ekki

fyrr en ÖU haðstofan er útkrítuð og hefur þá ort heila

rímu í skorpunni. Hér er ekki um innblásturinn að vill-

ast. Þessi alþýðusögn um Hjálmar minnir á lýsingu

Göethé á sjalfum sér, þegar hann á yngri árum rauk

u])p úr rúminu um miðjar nætur og rispaði heil kvæði