Vaka

						[vaka]                             VILJINN  OG VERKIÐ.                                   2C5

Heljar  óra  einvígið

espaði   stóran   járna   klið,

skollvalds lióran  skrykktist við,

skjálfa fór með blóðgan kvið.

En enginn nútímamaður mun vera í efa nm, að þetta er

slæmur kveðskapur, þó að það sé sjálfsagt ekki lakasta

vísan í rímunni.

Annað eins dæmi og þetta sýnir vel það djúp, sem get-

ur verið staðfest milli hugsjónar og framkvæmdar, anda-

giftar og afreks. Það er vafasamt, hvort annar eins guð-

móður hefur verið á Hjálmari, þegar hann orti sum af

sinum beztu kvæðum, t. d. vísurnar um Feig Fallanda-

son (Mér er orðið stirt um stef), sem hann kvað undir

einföldum þjóðlagshætti og páraði neðan við ættartölu-

brot. Hitt er líka sennilegast, að hann hafi sjálfur lii'aö

og dáið i þeirri trú, að þessi ríma væri eitt af því allra

helzta, sem honum auðnaðist að kveða.

Mér í'innst eg nú geta dregið það, sem eg vildi hafa

sagt kuiiningja mínum, saman i stutt mál á þessa leið:

„Innblástur skáldsins sker ekki einn úr um gildi neins

verks. Hann er víðar á ferðinni en margur hyggur, en

hittir óvíða fyrir menn, sem geta fundið honum búning.

Mikil andagií't getur orðið að lélegu kvæði, og hins veg-

ar geta sæmileg kvæði orðið til án nokkurs þess, sem

hægt er að nefna svo stóru nafni. En eitt heí'ur andagift-

in allt af i för með sér: hún gerir skáldinu eftir a erf-

iðara að dæma sitt eigið verk".

Það kveður stundum við, að skáldin eigi að treysta

sínum eigin dómi um verk sín og engra annara. Og að

vísu er það satt, að það er hverju skáldi nauðsynlegt að

gera dómgreind sína eins næma og árvakra og kostur

er á, helzt svo, að hún kjósi og hafni ósjálfrátt meðan

ort er og kunni síðan að skera skynsamlega úr því,

hvað á að koma fyrir annara mann sjónir. Hjá sumuni

skáldum getur dómgreindin orðið svo sterkur þáttur, að

]>eir verða sjálfir ströngustu dómarar sinna eigin verka.