298 OLAFUK MARTEINSSON: [vaka] að kveðja þann framliðna, þvi að ég þóttist viss imi, að enginn, sem þarna var, hefir efazt um, að nú væri þessi heittelskaði vinur og sorgumþjáði krossberi kominn eitthvað annað. Ég bjóst við, að sumir, og ég leit framan í þá um leið þeir væru nú að hugsa um þenn- an stað, sem hann væri nú kannske kominn í, og hvort það mundi nú verða eins hjá sér; og mér fannst á sum- uni, að þeir hefðu fastar og ákveðnar hugmyndir um þennan stað og hefðu geymt hann einhvernveginn frá því þeir voru í síðustu jarðarför, en aðrir lengur. Flest- um fannst hann víst hálfpartinn kominn i burtu óg hálf- partinn þarna inni. Menn trúa því ekki, að persónan leysist í sundur, þegar hún er orðin verkfæralaus. Ég gat ekki leyst úr þessu fyrir sjálfan mig og nennti ekki að vera að brjóta heilann neitt mikið um það, en mér þótti allur þessi hugsunarháttur ósköp skrítinn. Ég minntist þess, hvað sálin í mér hagar sér mikið eftir líkamlegum tilbreytingum. Hún ér eitt á morgnana, ann- að á kvöldin, og á næturnar veit ég svo sem ekkert nm hana; og ef ég verð drukkinn, kemur fram gjörólíkur maður, eða menn, og stundum hefi ég ekki nokkra hug- mynd um, hvað þeir hafa sýslað, meðan þeir skröltu í skálatóttunum, nema þá ef vera skyldi einhverjar bölv- aðar vitleysur, sem allir mínir hversdagsmenn eru sár- lega mótfallnir, kannske í marga daga a eftir. Svo fór ég að hugsa um, hver af þesum herrum mundi nú verða drýgstur hjá mér hinum megin, hvort það yrði miðlað málum milli þeirra á sama hátt og hér, svo að ég yrði lýðveldi með tíðum st.jórnarskiptum og samábyrgð, eða hvort það yrði sovjetstjórn, svo að þeir allra hversdags- legustu fengju að ráða, og það fannst mér helzt til nöturleg tilhugsun um himnaríki. Eða skyldu ekki sál- irnar vera eins og vötnin, sem renna í ýmsum farveg- um til sævarins og laga sig eftir farvegum sínum. Þau eru fossar í gljúfrum og lygnir straumar á jafnsléttu, eða kyrlátar og mildar tjarnir. Margir straumar breyta