Vaka

						[vaka]                     ÚR  BYGGÐARSÖGU   ÍSLANDS.                           328

Landi og Rangárvöllum, og í Selvogi. Sú eyðing hefir þó

einkanlega gjörzt á tveimur síðustu öldum. Annarsstaðar

á landinu hafa stöku hæir hér og hvar eyðzt af sand-

foki. En þó að allár þessar eyðibyggðir séu lagðar sanian,

þá eru þær ekki nema örlitið brot af allri byggð lands-

ins, svo lítið, að eyðing þeirra getur eigi hafa skift neinu

verulegu máli um landshaginn í heild sinni.

Eyðing skóganna hefir að sjálfsögðu víða haft upp-

blástur í för með sér. Melarnir hafa stækkað og gróður-

lendið minnkað. Of mikið hefir þó verið gjört úr þess-

um spjöllum, Enn í dag er fjöldi jarða víðsvegar um

landið, sem engin eða nálega engin spjÖlI hafa hlotið af

uppblæstri, jafnvel heilar sveitir, eins og graslendissveit-

irnar austanfjalls, t. d. Flóinn og Biskupstungurnar.

Þessar jarðir og þessar sveitir eru ekki lakari til bú-

skapar, að neinum mun, nú en þær voru á söguöld.

Munurinn er sá einn, að skógurinn er minni nú, en hann

var fyrst eftir að menn festu þar bú. En víða mun skóg-

inum hafa verið eytt af jörðunum þegar á söguöld. Sum-

staðar fengu menn líka slægjulönd í staðinn fyrir skóg-

¦inn, er þeir eyddu honum.

Menn veita hinum eyðandi öflum náttúrunnar venju-

lega glögga athygli. Þau eru oft hávær, aðsúgsmikil og

hraðvirk. Hins gæta menn ekki jafn vel, að þessi öfl hafa

verið að verki, jafnt og þétt, frá alda öðli. Þau höfðu

verið að verki hér á landi langar stundir, áður en landið

byggðist. Hrau'n hafa runnið, aska fallið, jöklar hlaupið,

ár og vötn brotið land og skriður fallið úr fjöllum, jafnt

fyrir landnámstíð sem eftir. Sandfokið á Rangárvöllum

er ekki einungis eyðingu skóganna fyrir mannshönd-

inni að kenna. Sandar voru þar á söguöld. Gizur hvíti

og Geir goði riðu „austr yfir sanda til Hofs", er þeir

fóru að vígi Gunnars á Hliðarenda*), og jarðmyndunin

sýnir, að uppblástur  og gróður hefir  skifzt þar á, um

*) Njála, k. 76.