Vaka

						334                                   ÓLAFVR LÁKUSSON:                              [vaka]

Söguöldin er venjulega talin ná yfir tímabilið 930—

1030, ein hundrað ár. Hún er snemnla í sögu landsins.

Á undan henni eru gengin aðeins 56 ár, landnámsöldin,

meðan menn enn voru að slá eign sinni á ónumin lönd.

Ég hel'i hér að framan sýnt fram á það, hve ósennilegt

það sé, að kmdið hafi verið orðið albyggt í upphaf

sögualdarinna]-. Allar líkur mæla með þvi, að það hafi

byggzt á lengri tíma, og þá fyrst og fremst verið að

byggjaí't alla söguöldina sjálfa. Sögurnar sýna líka, að

svo hefir verið.

Landnáma segir frá landnámsinönnunum og landnám-

um þeirra hvers um sig. Hún getur þess oft, hvar land-

náinsmennirnir bjuggu. Allur þorri landnámanna var

svo víðlendur, að þau tóku yfir lönd margra jarða.

Landnáma nefnir þá og ýmsa menn, er byggðu í land-

iiámi annars manns, og bæi þeirra. En ekki nefnir hún

nema fáar alls af jörðum þeim, er byggðar hafa verið.

Hvenær voru hinar byggðar?

A stöku stað má af sögunum fylgjast með því, hvern-

ig sveitirnar byggðust smátt og smátt, á landnámsöld og

söguöld. Vel ég það dæmið, sem heimildir eru einna

mestar um, Laxárdal í Dalasýslu, eða öllu heldur neðri

hluta dalsins.

Unnur hin djúpúðga nain öll Dalalönd frá Dögurð-

ará til Skraumuhlaupsár. Landnám þetta er eitt hinna

víðlendari landnáma, og nær yfir .þrjá hreppa heila,

Miðdala-, Haukadals- og Laxárdalshreppa, og mestan

hluta tveggja annara hreppa, Hörðudalshrepps og

Hvammssveitar, í viðbót. Getur Landnáma margra

manna, er Unnur hafi gefið land í landnámi sinu. Einn

af fylgdarmönnum hennar var Kollur Veðrar-Grímsson.

Kollnr var af hersaætt norskri og gipti Unnur honura

sonardóttur sina, Þorgerði Þorsteinsdóttur rauðs*).

Laxdæla segir, að allur Laxárdalur hafi fylgt Þorgerði

heiman, og að KoIIur hafi sett þar bií saman fyrir sunn-

*)  Landn. II.. — 16, 18.