Vaka

						[vaka]                     ÚR  BYGGÐARSÖGU   ÍSLANDS.                           335

an Laxá*). Er það bærinn á Höskuldsstöðum, því Lax-

dæla segir, að Höskuldur, sonur Kolls, hafi tekið við

búinu eftir föður sinn andaðan, og sé bærinn síðan við

Höskuld kenndur.

Landnám Kolls náði yfir Laxárdal allan og þó meira

land. Að vestanverðu má ætla, að landnám hans hafi

náð alla leið að Ljá, og Landnáma segir, að hann hafi

numið að simnanverðu allt til Haukadalsár* *). Hvórki

Landnáma né Laxdæla geta þess, hve langt upp með

Haukadalsá landnám hans hafi náð. En Njála lætur

Höskuld Dala-Kollsson segja, er hann biður Unnar

Marðardóttur til handa Hrúti bróður sínum, að Hrútur

skuli hafa til fjárfélags með henni m. a. „Kambsnes ok

Hrútsstaði ok upp til Þrándargils"***). Nafnið Þránd-

argil er eim þekkt. En Þrándargil er inni i Laxárdal,

langt fyrir innan Höskuldsstaði. Ef Hrútur hefði átt að

eignast land inn að því, hefði hann því m. a. eignazt

Höskuldsstaði, sjálft ábýli Höskulds, og er sýnilega

eitthvað málum blandað í þessari frásögn. Sigurður Vig-

fússon gat þess til, að Þrándargil væri ritvilla fyrir

Hrútagil, en svo heitir gil, sem gengur úr fjallinu, milli

Köldukinnar og Skógsmúla, suður í Haukadalsá****).

Taldi hann landnám Kolls hafa náð þangað. Ekki er

það líklegt, að Hrútagil hafi ráðið þessum merkjum.

Hin eðlilegu mörk á þessu svæði eru við Þverá, sem enn

ræður merkjum Köldukinnar, Skógsmúla og Þorbergs-

staða, er land eiga þar innfrá, að vestan, og Vatns í

Haukadal að sunnan, en Vatn var ekki i landnámi

Kollsf). Má því ætla, að landnám Kolls hafi náð suður

að Haukadalsá og Þverá. Neðri hluti þessa landnáms

nær því yfir lönd þessara jarða, Köldukinnar, Þorsteins-

*)  Laxd., k. 5.

••)  Land.  II.   —  18.

**•)   Njála, k.  2.

**•*)  Árb.  Fornl.fél.  1882,  92.

t)  Landnáma II. —¦ 17.