Vaka

						338'                                  ÓLAKUR  LÁRUSSON:                              [vaka]

Hrappsstaðir sjálfir lágu enn í eyði, er Laxdæla var rit-

uð*), en voru síðar byggðir upp, og þá sem hjáleiga frá

Hjarðarholti. Fjós, sem einnig eru hjáleiga þaðan, munu

eigi heldur hafa verið byggð fyr en löngu síðar. Hvor-

ugra þessara býla er getið í- bréfum eða gjörningum

fyrir 1550. Spágilsstaðir óg Vígólfsstaðir eru báðir göm-

ul lögbýli, þó þeir í jarðabókum séu oft taldir hjáleigur

frá Hjarðarholti. Nöfnin benda til þess, að báðar séu

jarðir þessar nokkuð gamlar, en fyrst er þeirra getið í

máldaga Hjarðarholtskirkju um 1355**). Hvorug er jörð

þessi nefnd í Laxdælu og virðist mér sennilegast, að

þær hafi eigi byggzt fyr en eftir árið 1000. Land þeirra

6 jarða, sem nú eru vestan Laxár, í þessum hluta af

landnámi Dala-KoIIs, sýnist því hafa skiftzt aðeins milli

tveggja jarða, á söguöldinni.

Þá komum vér því næst að byggðinni fyrir sunnan:

ána. Er það þá fyrst til frásagna, að Hrútur Herjólfs-

son, hálfbróðir Höskulds, kom út, og heimti móðurarf

sinn af Höskuldi. Höskuldur vildi eigi greiða i'it féð, og

gerði Hrútur scr þá bæ á Kambsnesi, í landi Höskulds.

Gerðust síðan nokkrar greinir með þeim bræðrum, en

þó sættust þeir að lokum. Laxdæla segir ekki, hver sætt-

in var, en getur þess, að Hrútur hafi þokað bústað sín-

um eftir sættina og búið til elli þar sem síðan heitir á

Hrútsstöðum***). Sögnin um þessa erfðaþrætu hefir líka

geymzt í Landnámu, og er þar skýrari en í Laxdælu, að

því. leyti, að Landnáma segir, að Höskuldur hafi gold-

ið Hrúti í móðurarf sinn „Kambsnes land milli Hauka-

dalsár ok hryggjar þess, er gengr or fjalli ofan í sjó"****).

Hrútur hefir því fengið landið allt fyrir sunnan ásinn

milli Haukadalsár og Laxárdals. Bev þessu vel saman við

*)  Laxd., k.   10.

••)   Dipl. Isl. III., 65.

•*?)   Laxd., k.  lí).

•***)   Landn. II.   — 18.