Vaka

						346                                   ÖLAFUR  LÁRUSSON:                              [vaka]

fram t'ir 7 nianns*). Með þessari fólkstölu hefðu heimilin

áttað vera 11000 og jarðirnar þá, með hlutfallstölunni

7 : 9, um 8500, og þá fleiri en öll hæjanöfn, byggðra býla

og óbyggðra, sem nú eru kunn. Ef þessi taia væri eitt-

hvað nærri réttu, hlyti landið að hafa verið miklu þétt-

býlla þá en síðar, og fengi þá eigi staðizt skoðun sú,

um skiftingu jarðanna á söguöld, sem eg hefi haldið

fram hér að framan. En þessar áætlanir Björns Ólsens

eru mjög hæpnar. Meðalfólkstalan á heimili er sennilega

of lág, Er fljótt að muna miklu, eftir því, hver hún er

áætluð. Sé hi'in hækkuð um einn, upp i 8, lækkar það

strax jarðatöluna um nálega eitt* þúsund. Vilhjálmur

Finsen hefir gizkað á, að meðalfólkstala á heimili hafi

verið 10 uin þessar mundir**). Með sama mannfjölda

og Björn Ólsen telur, að þá hafi verið í landinu, yrðu

heimilin þá 7700 og jarðirnar um 5800. Þá er sú ágizkun

Björns Ólsens og mjög hæpin, að hlutfallið milli fólks-

tölu og tölu skattgjaldenda hafi verið svipað 1095 og

það var 1850. Konrad Maurer***) og Vilhjálmur Fin-

sen**'*) hafa i'ært góð rök að því, að allur þorri bænda

muni hafa goldið þingfararkaup um þessar mundir. Til

viðbótar röksemdum þeirra vil eg nefna aðeins eitt at-

riði. Um 1850 var langmestur hluti af bændum lands-

ins leiguliðar. Fösl innstæðukúgildi voru þá svo að

segja með hverri jörð. Jón Johnsen hefir áætlað, að þau

hafi verið um 15400, nalægt þessu ári, eða meira en

fimmtungur al' allri búfjáreign landsmannat). í lok 11.

aldar munu flestir bændur hafa verið sjálfseignarbænd-

ur, og þá mun sá hluti áhafnar jarðanna, er svarar til

iiinsta'ðukúgildanna síðar, hafa verið eign bændanna

sjálfra   að   mestu   leyti,   og verið talinn með,   er meta

* )   Safn  IV., 354.

•*)   Aíirh.  f. nord. Oldk.  1873,  130.

'•)   Island,  440—448.

'*)   Aarb.  f.  nord.  Oldk.   1873,  138—130.

t)   Jarðatal, 413—415.