Vaka

						{VAKAj                     UR  BYGGÐAUSOGU  ISLANDS.                           353

hverju um sig, samhliða athugun á staðháttum, myndi

el'alaust oft geta gefið bendingar, bæði um aldursröð

býlanna, og stundum jafnvel um það, hvenær þau voru

byggð. Þó er þess þar að gæta, að nafnið getur bæði

verið eldra og yngra en bærinn; eldra þar sem staðar-

nafn hefir orðið bæjarnafn, er byggð hófst á þeím stað,

er nai'nið hafði, og yngra, er bær skifti um nafn. Þessi

rannsókn er ógjörð að mestu leyti ennþá, og verður þess

vafalaust langt að bíÖa, að henni verið lokið til nokk-

urrar blítar. Hitt er fljótlegra, að athuga, hvort eigi

kunni að vera vissir i'lokkar nafna, cr eitthvað megi

ráða af uni þetta efni.

Bæjanöfnunum hér ú landi má skifta í tvo flokka. Eru

í öðrum flokknum þau nöfn, sem að einhverju leyti lúta

að byggð landsins eða notkun, nöfn eins og -staðir,

- I a n d , - k o t, - g e r ð i , - s e 1 o. s. frv. í hinum

flokknum eru nöfn, sem ekki lúta að þessu, og eru þau

flest   dregin   af   náttúru  umhverfisins,   eins   og  nöfnin

- b a k k i, - h ó 11, - h o 11, -1 u n g a. Er skifting þessi

miðuð við endingar nafnanna, en þess ber þá að geta,

að sú skifting er ekki allskostar nákvæm, því stundum

bendir forliður nafnsins til byggðar, þó endingin sc

náttúruheiti, t. d. nöfnin StaðarhóII, Kotvogur, Húsa-

bakki, Seljatunga. Hér verður þó látið sitja við fyrri

skiftinguna, og verða þá nálega jafn mörg nöfn í hvor-

um flokknum, um 3800 í hinum fyrra og um 4000 í hin-

um síðara.

Náttúrunöfnin leggur náttúran til sjálf. Síðan landið

byggðist hafa eigi orðið verulegar breytingar á þeim

náttúruheitum, sem algengust eru. Því verður fátt af

þeim nöfnum ráðið um aldur bæjanna. Menn geta á

öllum öldum hafa nefnt nýbýli sín Hól eða Nes, Dal

eða Fell. Nöfn þessi skiftast að vísu misjafnt á héruð-

in, en því ræður landslagið, en ekki nafnvenjur fólks-

ins. Það er landslagið, sem ræður þvi, að - e y r a r eru

flestar á Vestfjörðum og - h o 11 flest í Árnes- og Rang-

23