Vaka

						360                                   ÓLAFUR LÁRUSSON:                              [vaka]

hús og Sauðhús sýna, að bærinn hefir verið byggður

upp úr skepnuhúsum, og fleiri hús-nöfn munu eins vera

tilkomin, því enn í dag eru skepnuhús almennt kölluð

„hús", án frekari skilgreiningar. Það er sagt, að fjár-

maðurinn gangi „á húsin", er hann fer til beitarhúsanna.

Búð bendir til þess, að þar hafi verið veiðiskáli eða ver-

búð í fyrstu, og það er engin tilviljun, að búðii'Jiar eru

flestar i veiðistöðvunum miklu undir Jökli. Þessi lands-

not hafa verið brúkuð frá öðrum bæ, og er sá bær því

eldri. Til hins sama benda fleiri nöfn önnur, svo sem

-fjós, -hlaða, -skemma, -stekkur, -stöð-

ull,-tröð   og jafnvel -1 ú n .

Magnus Olsen hefir sannað það, að bæir með 1 a n d -

nafni i Noregi eru „sekundære i forhold til en moder-

gárd"*), þ. e. byggðir út frá öðrum eldri bæ. Hann er og

á sama máli og Björn M. Olsen um það, að land-nöfnin

sum hér á landi muni eiga rót sína að rekja til akur-

lands, er bærinn hafi verið byggður á**). Ég get verið

því sammála, en vil um leið geta þess, að ég ætla, að

land-nöfnin séu yfirleitt eldri hér á landi en flest hinna

af þessum nöfnum.

Þetta, sem hér hefir verið sagt, bendir þá til þess, að

bæir með þessum nöfnum séu byggðir út frá annari

eldri jörð. Til hins sama bendir það, hve margir bæir

með þessum nofnum er kenndir við aðra bæ'r, t. d.

Hæringsstaðakot, Æsustaðagerði, Ljárskógasel, Rafns-

eyrarhús. Staðir eru aldrei kenndir þannig við aðra jörð,.

og -bæir mjög sjaldan.

Þegar heimabóndinn byggði öðrum manni hjáleigu,

þá er líklegt, að hann hafi oft einmitt sett hjáleigu-

manninn niður í sel jarðarinnar, í beitarhús frá jörð-

inni, á nátthaga, stekkjartún eða annað slíkt. Þar voru

oft hús fyrir, er hjáleigumaðurinn gat notað,  eða tún-

*) Ættegárd og helligdoni, 116.

**)  Sama rit, 131—132.