Vaka

						[vaka]                     UR  BYGGBARSOGU   ISLANDS.                           367

Hjáleigubyggðin hlaut að hafa mikil áhrif á þjóðlifið

allt. Þó að nokkur aukin rækt fylgdi byggingu þeirra, þá

var búskapurinn eftir sem áður aðallega rányrkja, og

hjáleigurnar hai'a víðasthvar þrengt að heimabóndanum.

Afleiðingin af þessu varð fyrst og fremst sú, að ti! varð

í landinu fjölmenn stétt smábænda, kotunga, fátækra og

lítilsmetinna, eins og óvirðingarnöfnin, sem mörgum

hjáleigum voru gefin sýna bezt. Jafnframt þrehgdi þessi

byggð að bændunum, og lækkaði hag þeirra, enda skifl-

ust þá og jarðirnar með öðru móti, þannig, að fleirbýli

varð á fjölda jarða. Jarðabók Árna Magnússonar og

manntalið 1703 sýna, hve mjög jarðirnar þá voru orðn-

ar skiftar, f jöldinn allur af hjáleigum byggðar og tví- og

þríbýli á fjölda jarða. Öll þessi landsskifting hlaut að

lækka stórum meðalefnahag og lífshagi bændannn yfir-

leitt.

Það er l'ljótt á litið mikið d.júp staðfest á milli sögu-

aldarinnar og 17. og 18. aldar, óskiljanlega mikið, ef

bændurnir hafa verið jafnmargir á söguöld og þeir voru

á 17. og 18. öld. En hafi þeir verið færri til muna, þá

er munurinn ekki eins mikill. Þjóðlíf sögualdarinnar

var að vísu glæsilegt. En þess glæsilega þjóðlífs nutu

i'áir. Bak við glæsimennsku höfðingjanna greinum vér

annað þjóðfélag, þrælana, sem

lögðu garða,

akra töddu,

unnu at svínuni,

geita gættu,

grófu  torf*).

Kotungar 17. og 18. aldarinnar mundu eigi hafa viljað

skifta á sínum kjörum og þeirra. Niðurlægingaraldirn-

ar svonefndu eru heldur eigi jafn sneyddar öllum glæsi-

brag og menn hafa ætlað. Allar götur fram á 18. öJd er til

innlend höfðingjastétt, landeignaraðall, sem átti því nær

*) Rigsþula, 12.