Vaka

						SÖNGLIST ÍSLENDINGA.

6.  LÚTHERSKI  KIRKJUSÖNGURINN.

Þegar Lúther kom til sögunnar, var svo komið víðs-

vegar innan kaþólsku kirkjunnar, að boði Gregors mikla

var ekki fylgt um hinn látlausa „slétta" söng, sem hann

hafði fyrirskipað. Mjög snemma höfðu klerkarnir tekið

að skreyta tónsönginn með allskonar viðhöfn og prýði.

Það mátti jafnvel segja, að einstök atkvæði fengju heil-

ar sönglínur, þar sem hljómbylgjurnar voru ýmist stíg-

andi eða fallandi, eins og bezt sést á tíðasöng Þorláks

biskups helga; þar ná sumar hljómbylgjurnar yfir 15—

17 eða 18 tóna. Jafnframt var sönghraðinn gjörður sem

allra fjölbreyttastur, með tví, þrí og fjórliða hlaupum.

Sönghraðinn var þá ekki bundinn eins föstum reglum

og nú tíðkast, og gátu því söngmennirnir leyft sér allt,

í þeirri grein; en öll þessi viðhöfn lengdi tiðagjörðina

afskaplega. Sá annmarki fylgdi þar á móti ekki þeirri

söngaðferð, er raddir voru hafðar fleiri — í hljómsöngn-

um — enda smeygði hann sér líka smámsaman inn í

kaþólska kirkjusönginn í fleslum löndum, tvísöngurinn

hér á landi, en þrí og fjórraddaður söngur, þar sem -—

eins og víða erlendis — söngmenntin og hljóðfæra notk-

unin leyfðu það. Fór þá aftur eins og fyrrum, fyrir daga

Gregors mikla, að kirkjusöngurinn varð mjög sundur-

leitur víðsvegar innan kaþólsku kirkjunnar og á því'

fékkst engin bót fyrri en um 1600, að Palestrina endur-

bætti hann, eins og fyrr var getið.

Lúther fór nú í þessu, sem flestu öðru, sína sérstöku

leið. Hann hóf hljómsönginn til vegs og virðingar, en

setti   sem   aðalreglu,   að   orð og lag ættu að fylgjast að,