Vaka

						IvakaJ                     J. J.i  SONGLIST  ISLENDINGA.                           371

þannig, að hvert atkvæði fengi sinn tón og hver tónn

sitt atkvæði. Þessi regla Lúthers hefir síðan fengið hefð

í öllum kirkjusöng mótmælenda. Lúther lét kenna söng

i öllum skólum, og átti það helzt að vera fleirraddaður

hljómsöngur, og eftir því sem söngkraftarnir leyfðu; en

skólasveinarnir áttu svo að syngja i kirkjunum. Þannig

mynduðust fastir söngflokkar, við meiri háttar kirkjur,

sem síðan tíðkast að hafa við allar kirkjur i mótmæl-

enda sið.

Þar sem orgel voru í kirkjum — og þau voru einmitt

að ryðja sér til rúms áþessum árum, — komst söngurinn

í bezta horf, og yfirleitt studdi þetta fyrirkomulag mjög

að því, að sönglistin, einkum kirkjusöngurinn, tók svo

miklum og skjótum framförum í Þýzkalandi. Allt öðru

máli var að gegna hér á landi, þar sem engin hljóðfæri

voru í kirkjunum, enda söngmenntin mjög ófullkomin,

og, í einu orði sagt, engin tæki til að koma á hljómsöng

i viðunandi mynd. Um þetta bera útgáfur sálmabókanna

og grallaranna órækastan vottinn. Lögin í þeim hafa ver-

ið tekin upp úr útlendum bókum, flest tekin úr þýzkum

sálmasöngsritum, fáein úr dönskum, og vafasamt, hvort

nokkurt þeirra er algjörlega innlent. Þar er því, yfirleitt,

þeirri reglu Lúthers fylgt, að láta tón mæta samstöfu.

Allt er þetta ýtarlega rannsakað af prófessor Páli Eggert

og gefið út í fylgiriti Árbókar háskólans 1924. Það er

engin ástæða til að efa, að siðabótarmennirnir hafi kom-

ið með lögin í réttri mynd; þeir lærðu lögin í Þýzkalandi

og fluttu þau hingað eins og þeir höfðu lært að syngja

þau. Sumir voru góðir söngmenn, sem orð fór af, eins

og t. d. Pétur prestur Einarsson i Hjarðarholti, og að

þeir höfðu áhuga mikinn á því að útbreiða þennan nýja

söng, sjáum vér bezt á því, hversu fljótt þeir tóku til að

þýða sálmana. Aðaláherzlan var lögð á það, að kenning-

unni væri ekki raskað, þar næst, að atkvæðafjöldinn væri

réttur, svo að unnt væri að syngja þá, en rímið og anda-

giftin sátu  á  hakanum.  Eins  og við kristnitökuna  átti