Vaka

						376                                         JÓN  JÓNSSON:                                    [vaka]

heldnir við gamla sönginn, eins og t. d. bræðurnir Jens

og Jón í Hvammssveitinni. Þeir fóru þráfaldlega í kapp-

söng í Hvammskirkju móti síra Steini Steinsen þannig,

að hann söng nýja lagið með sinni miklu rödd, en þeir

sungu gamla lagið alla sálmana til enda.

Það sést líka greinilega á sálmalögunum í þjóðlaga-

safninu hjá síra Bjarna, hvað honum er tamt að

slétta úr, og hafa lögin líkari því, sem þau voru

sungin í Vatnsdalnum. Þess vegna eru sum tvísöngslög-

in hjá honum alveg eftir reglu Lúthers, að tónn og sam-

stafa fylgjast að. Hér eru tekin sem dæmi:

1.   Upp á fjallið Jesús vendi:

a.   Eins og það er í þjóðlagasafninu, í tvisöng.

b.   Eins og móðir mín söng það.

2.   Hvar mundi vera hjarta mitt:

a.   Eins og það er í þjóðlagasafninu hjá B. Þ.

b.   Eins og það var sungið í Hjarðarholtskirkju.

Það er þó ekki svo að skilja, að tvísöngurinn heimtaði

þennan slétta söng eða hefði alla jafna verið sunginn

svo. Hann gat vel sómt sér í samneyti við kaþólskan

skrúðsöng. Sem dæmi um það set ég hér lagið: „Drakk

ég í gær", úr þjóðlagasafninu. Vegna rúmleysis verða

þessi framantöldu dæmi að nægja, þótt margt fleira

mætti tína til.

Ég hefi áður bent á það, að á siðari öldum kaþólsk-

unnar hér á landi var kirkjusöngurinn skreyttur annað-

hvort með tvísöngnum forna eða með skrúðsöng (figur-

al). Þótt söfnuðurinn tæki sjaldan undir sönginn í kirkj-

unni i kaþólskum siði, þá kunnu allir söngnir menn líka

mikið af tíðasöngnum og notuðu báðar söngaðferðirnar

óspart í samkvæmum og mannfagnaði. Þriðja tegundin,

rimnasöngurinn, stemmurnar, voru aftur

helzt iðkaðar á heimilunum. Á kvöldvökunum voru

rimurnar kveðnar þar. Þegar svo þýzki söngurinn kom

með siðaskiftunum, tók yngri kynslóðin honum tveim

höndum. Lögin lærðust fljótt, en það þótti tilkomulítið