Vaka

						378                                         JÓN JÖNSSON:                                    | vaka]

urnar, enda var nýi söngurinn eftir 1850 i fulla hálfa

öld að ryðja sér til rúms um land allt. Forsöngvarinn

hafði áður sérstaklega á hendi það vandasama starf, að

halda uppi réttri tónhæð; þess vegna notaði hann hvert

færi, sem gafst, til að hækka tóninn, sem hann fann og

vissi, að alltaf sótti niður. Á svífandi tónliðum eða tón-

liðahlaupum gat hann oft hafið sig upp yfir söngflokk-

inn og náð réttri tónhæð; af þessu mynduðust rokurnar,

sem algengar voru einmitt hjá góðum söngmönnum. Þær

gátu lika hjálpað til við sönghraðann, sem einatt vildi

verða víxlaður, þegar margir og misjafnir söngvarar

sungu saman í kirkjum og gjörðu kliðinn mikinn. Við

hver Ijóðlínuskifti reið forsöngvaranum á að skera upp

úr; var þá títt, að hann notaði tækifærið og hraðaði sér

að ná í byrjunartón næstu Ijóðlínu og Iét hann hljóma

hvellt, meðan aðrir voru að draga seiminn á endatón

fyrri hendingar. Víða í gömlu lögunum má finna, að

þetta tónhlaup var til, og að byrjunartónn siðari ljóð-

línu festist við endatón hinnar fyrri, eins og víða má

sjá dæmi til í Þjóðlagasafninu.

Umfram allt þurfti forsöngvarinn að nota tækifærið

við versaskifti, ef svo illa hafði tekizt, að tónhæðin var

fallin að mun. Hann hækkaði þá tóninn um tviund eða

þríund. eftir þörfum, og þurfti töluvert lag til að fá

söfnuðinn til að fylgjast vel með í þessum snúningum.

Góðir forsöngvarar voru leiknir i öllu þessu. Sé nánar

athugað, hvaða þýðingu svona söngháttur hafði fyrir

meðferð laganna, verður það Ijóst, að sjálf tónbygging

þeirra verður sem veikur þráður innan í skrautinu, við-

höfninni og rokunum, sem mest bar á. Hinar svífandi

tónbylgjur létu sönginn vagga eins og skip á ðldum; 'en

þegar minnst varði hóf máske einhver söngvarinn sig upp

um heila fimmund og jók kliðinn með hreinum tvísöng.

Þetta gjörðu margir prestar, fcf þeir voru góðir söng-

menn, eins og t. d. Stefán prestur Benediktsson i Hjarð-