Vaka

						RITFREGNIR.

KRISTMANN GUÐMUNDSSON: Livets morgen. Roman.

Oslo. 1929.

Gaman væri að vita, hver voru fyrstu drög til þess-

arar sögu í sál skáldsins. Eg get ekki slitið úr huga

mér þann grun, að hún sé vaxin upp af vísu Þóris

jökuls, er hann kvað áður hann lagðist undir höggið,

eftir Örlygsstaðafund, vísunni, er skáldið lætur Halldor

Bessason söguhetju sína minnast, á ægilegustu úrslita-

stundu lífs síns:

Upp skaltu á kjöl kllfa,

köld  er  sjávar-drífa,

kostaðu huginn herða,

hér muntu lífit verða.

Skafl beygjattu,  skalli,

þó at skúr á þik falli,

ást hafðir þú  meyja,

eitt   sinn   skal   hverr   deyja.

Svo rikt er sjómannseðli Þóris jökuls. að hann sér

sjálfan sig á banadægri sínu i mynd þess manns, er

klífur upp á kjöl í ofviðri og bregður sér hvergi, þó að

brimlöðrið skelli í andlit honum; en hlýjan að innan,

sem hamlar upp á móti hinni „köldu sjávar-drífu",

stafar frá endurminningum um „ást meyja". Þessi

„skalli" má ekki „beygja skafl" — beygja skeifu, þvi

að það væri að bregðast ást þeirra meyja, er höfðu unn-

að honum fyrir karlmannlega yfirbragðið, og lítil-

mennska að greiða sútandi þá skuld, sem allir eiga ein-

hverntíma að gjalda. Og er ekki það sem skáldið segir

um Halldór Bessason og jökulinn, runnið af kenningar-

nafni Þóris? „Hann var að hugsa um jökulinn ; í

æsku hafði honum fundizt hann svo lifandi ; eins

og vera, sem maður gerði bæn sína til. Þegar honum

var glatt og létt í  geði,  var gott að horfa  á   jökulinn,