Tķmarit.is   | Tķmarit.is |
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrį inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Fréttablašiš

og  
S M Þ M F F L
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 . . . . .
PDF  | JPG  | TXT  |
Skoša ķ nżjum glugga:
PDF  | JPG  | TXT  |


Ašlaga hęš


Vafrinn žinn styšur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til aš skoša blašsķšuna sem JPG
Fréttablašiš

						28  26. nóvember 2009  FIMMTUDAGUR

UMRÆÐAN

Anna Margrét Ólafs-

dóttir skrifar um list-

greinakennslu

M

enntaráð samþykkti 

á fundi sínum þann 7. 

maí 2007 að setja á lagg-

irnar starfshóp til að gera 

úttekt á kennslu í listgrein-

um í grunnskólum Reykjavíkur. Þar 

sem miklar breytingar hafa orðið 

þetta kjörtímabil á stjórn borgar-

innar var fjórum sinnum skipað í 

hópinn. Undirrituð var formaður 

þess hóps sem nú hefur lokið verk-

efninu. Vegleg skýrsla hefur litið 

dagsins ljós. Helstu niðurstöður 

hennar verða kynntar áhugasömum 

í sal Menntasviðs Reykja-

víkurborgar á Fríkirkju-

vegi kl. 17 í dag.

Hlutverk starfshópsins 

var meðal annars að skoða 

hvernig kennslu er hátt-

að í þeim listgreinum sem 

kenna á samkvæmt Aðal-

námskrá grunnskóla, kanna 

hvernig listgreinakennarar 

skila sér inn í grunnskól-

ana að loknu námi og koma 

með tillögur að úrbótum. 

Þrír þættir einkenndu vinnu 

starfshópsins. Í fyrsta lagi rann-

sókn, sem var gerð af tölfræði- og 

rannsóknarþjónustu Menntasviðs 

og náði til allra grunnskóla borgar-

innar. Í öðru lagi vinnufundur með 

listgreinakennurum, sem var mik-

ilvægt innlegg í starfið, en hann 

sóttu yfir 100 listgreinakennarar. 

Í þriðja lagi fékk starfshópurinn 

ýmsa sérfræðinga á sinn fund.

Í rannsókn tölfræði- og rann-

sóknarþjónustu Menntasviðs var 

aflað víðtækra upplýsinga um 

stöðu listgreinakennslu á haustönn 

2008 í hverjum árgangi fyrir sig 

í öllum 36 almennum grunnskól-

um Reykjavíkurborgar. Menntun 

kennara, sem kenna listgreinar 

samkvæmt námskrá, var könn-

uð og aflað upplýsinga um starfs-

vettvang útskrifaðra listkennara. 

Skólastjórar svöruðu ítarleg-

um spurningalistum um fjölda 

kennslustunda og annað náms-

framboð í hverri þeirra fimm list-

greina sem fjallað er um í Aðal-

námskrá, menntun kennara og 

leiðbeinenda og fjölmarga aðra 

þætti. Tengiliðir úr flestum skól-

anna skráðu upplýsingar um verk-

efni á sviðum lista og menningar, 

þar á meðal heimsóknir á listvið-

burði og heimsóknir frá listamönn-

um í skólann. Vettvangsferðir 

skólabarna voru skoðaðar og aflað 

upplýsinga frá Listasafni Reykja-

víkur og Listasafni Íslands. 

Samtals voru stöðugildi í list-

greinum 135,8 í skólunum 36. 

Listgreinakennarar eru í 122,8 

stöðugildum, leiðbeinendur í 7 en 

almennir kennarar í 6 stöðugild-

um. Allir skólar höfðu textílkenn-

ara og myndmenntakennara, 33 

skólar höfðu tónmenntakennara, 

17 danskennara og og 15 leiklista-

kennara sem höfðu kennslurétt-

indi eða voru leiðbeinendur með 

sérmenntun í listgreininni. 

Í skýrslu starfshópsins eru 

gerðar átta tillögur til úrbóta. 

Það er ánægjulegt að segja frá 

því að ein þeirra er þegar komin 

í framkvæmd. Fjögur svið borg-

arinnar, Menntasvið, Leikskóla-

svið, Íþrótta- og tómstundasvið, 

og Menningar- og ferðamálasvið 

eru í samvinnu við Vinnumála-

stofnun farin af stað með tilrauna-

verkefni til sex mánaða sem felur 

í sér að ráðinn hefur verið menn-

ingarfulltrúi til að vinna að því að 

efla listsköpun og menningarlæsi 

meðal barna og unglinga í borg-

inni. Aðrar tillögur bíða afgreiðslu 

menntaráðs.

Höfundur er fulltrúi í Menntaráði 

og formaður starfshóps um list-

greinakennslu í grunnskólum.

Listgreinakennsla í grunnskólum

ANNA MARGRÉT 

ÓLAFSDÓTTIR 

UMRÆÐAN

Loftur Guttormsson 

skrifar um stóriðju 

O

pinber stjórnmálaum-

ræða síðustu vikurn-

ar um það hvernig bregð-

ast skuli við kreppunni 

á Íslandi ber vitni um að 

sumir stjórnmálaforingj-

ar eru ekki reiðubúnir að 

draga lærdóm af hrakföll-

um síðustu missera og taka til end-

urskoðunar þá stefnu sem flestum 

ber saman um að átti mikinn þátt 

í þeim. 

Í bakgrunni fjármálahrunsins er 

nýfrjálshyggjan. Hér var hún fram-

kvæmd á óábyrgari hátt en dæmi 

munu finnast um í okkar heims-

hluta. Matadorar hins einkavædda 

bankakerfis fengu að leika laus-

um hala og létu stjórnast af glýju 

skjótfengins gróða. Til þess nutu 

þeir velþóknunar þeirra stjórn-

málaafla, einkum Sjálfstæðis- og 

Framsóknarflokks, sem höfðu skap-

að þeim skilyrði til þess ábyrgðar-

lausa athæfis sem lýðum varð ljóst 

með hruninu. Þessi stjórnmálaöfl 

gáfu Landsvirkjun heimild til að 

vinna óbætanleg spjöll á íslenskri 

náttúru og veita álrisanum Alcoa 

starfsleyfi sem fékkst þó aðeins út 

á undanþágu frá alþjóðlegu sam-

komulagi um mengunartakmark-

anir (Kyoto-bókuninni). Flestum er 

nú ljóst að virkjunarframkvæmd-

irnar við Kárahnjúka og bygging 

Alcoa-verksmiðjunnar áttu drjúg-

an þátt í að magna upp það ástand, 

með ofþenslu og hávaxtastefnu, 

sem endaði í hrunadansinum. Ætti 

reynslan af þessu framferði öllu 

ekki að kenna mönnum að fátt er 

háskalegra velfarnaði einnar þjóðar 

en stjórnvöld og fjárfestingarbank-

ar sem í sameiningu láta skamm-

tímasjónarmið ráða ferðinni?

Úrræði ?Kárahnjúkaflokkanna?

Af yfirlýsingum forystumanna 

þeirra flokka (?Kárahnjúkaflokk-

anna?), sem öðrum fremur kölluðu 

hrunið yfir Íslendinga, verður því 

miður ekki séð að þeir hafi dregið 

lærdóm af því og tamið sér ábyrg-

ari stefnu. Valkosturinn, sem Sjálf-

stæðisflokkurinn teflir fram sem 

kreppuúrræði, er atvinnustefna 

sem hefur að þungamiðju nýtingu 

orkulinda (jarðvarma og fallvatna) 

í þágu áframhaldandi stóriðju. 

Þar eru efst á blaði tvær risastór-

ar álverksmiðjur í Helguvík og á 

Bakka við Húsavík, auk stækkun-

ar þeirrar sem fyrir er í Straums-

vík. Formaður flokksins boðar að 

með slíkum framkvæmdum verði 

komist hjá því að auka skattaálögur 

á landsmenn til mótvægis við hinn 

gríðarlega halla ríkissjóðs. Skatta-

stefnu ríkisstjórnarinnar hefur for-

maðurinn kallað ?brjálaða? leið.

Hvað úrkosti í atvinnuuppbygg-

ingu varðar, er svipað uppi á ten-

ingnum hjá varaformanni Fram-

sóknar, Höskuldi Þórhallssyni (sjá 

grein hans í Fréttablaðinu 5. nóv. 

sl.). Svonefnda umhverfisvæna 

orku beri að nýta í þágu álvers á 

Bakka við Húsavík sem muni glæða 

atvinnulíf á Húsavík og öllu Norð-

urlandi. Ekki orð um það að var-

hugavert kunni að vera að halda 

áfram á þeirri braut sem atvinnu-

lífi á Austurlandi var mörkuð með 

Alcoa-verksmiðjunni þar.

Ekki verður komist hjá 

að minna á að Samfylk-

ingin slóst í lið með álvæð-

ingunni þegar hún greiddi 

götu Kárahnjúkavirkjun-

ar á Alþingi og í borgar-

stjórn. Það veldur sérstök-

um áhyggjum að heyra nú 

Jóhönnu forsætisráðherra 

taka undir stóriðjukröf-

urnar sem helsta úrræði í 

atvinnumálum Íslendinga. 

Hvar er ábyrgðarkenndin?

Þrennt vekur nú sérstaka athygli 

í málflutningi Kárahnjúkaflokk-

anna. 

Í fyrsta lagi er látið að því liggja 

að jarðhitasvæðin suðvestan- og 

norðaustanlands geti lagt fyrir-

huguðum tveimur risaálverum til 

þá orku sem þau munu þurfa á að 

halda fullbyggð þannig að komist 

verði að mestu hjá því að grípa til 

vatnsaflsvirkjana í gamla stílnum. 

Hvað álverið í Helguvík áhrær-

ir hefur þó Sigmundur Einarsson 

jarðfræðingur sýnt fram á að mikið 

vantar á hægt verði að virkja slíkt 

magn jarðvarma í náinni framtíð 

(sjá grein Sigmundar, www.smu-

gan.is, 13. nóv.). Hvað um álverið 

á Bakka? Eru horfurnar eitthvað 

betri þar hvað það varðar að beisla 

nægilega varmaorku fyrir full-

byggt álver? 

Í öðru lagi ? og nátengt hinu 

fyrrnefnda ? er látið eins og virkj-

anleg jarðvarmaorka muni á næst-

unni ekki aðeins duga til handa 

risaálverunum tveimur og stækk-

uðu álveri í Straumsvík heldur 

skapi hún nú þegar skilyrði fyrir 

ýmsar aðrar atvinnuskapandi 

framkvæmdir eins og netþjónabú í 

Sandgerði og á Keflavíkurflugvelli. 

Það verður að teljast ábyrgðarlaust 

athæfi hjá stjórnmálaforingjum að 

gylla fyrir þjóðinni ný atvinnu-

tækifæri á jafnfölskum forsend-

um. Eða hvernig skyldu þeir koma 

út ef brugðið væri á þá mælikvarða 

hinna nýja gilda sem nýafstaðinn 

þjóðfundur hefur boðað?

Í þriðja lagi er ljóst að Kára-

hnjúkaflokkarnir skirrast ekki við 

að nota kreppuástandið, sem þeir 

bera höfuðábyrgð á, til þess að leiða 

kjósendur til fylgis við áframhald-

andi álvæðingu landsins. Verði hún 

að veruleika munu allir helstu orku-

kostir landsins bundnir að miklu 

leyti einni atvinnugrein sem legði 

þá að líkindum til meirihlutann af 

öllu verðmæti vöruútflutnings frá 

landinu. Ef svo færi mundu ekki 

mörg þróunarlönd jafnast á við 

Ísland að efnahagslegri einhæfni. 

Loks blasir við að hrunið hefur 

orðið Kárahnjúkaflokkunum tilefni 

að kæfa í eigin röðum þann vott af 

umhyggju fyrir umhverfinu sem 

farið var að brydda á í málflutningi 

þeirra ?fyrir hrun?. Áframhaldandi 

álvæðing er nú boðuð rétt eins og 

hún sé óviðkomandi þeim ógnum 

sem nú steðja að mannkyni, losun 

gróðurhúsalofttegunda og hlýnun 

loftslags. Málflutningurinn fyrir 

áframhaldandi álvæðingu endur-

ómar hér þau skammtímasjónar-

mið sem réðu ferðinni hjá þess-

um sömu flokkum fyrir 2007. Þrátt 

fyrir hrunið er eins og ekkert hafi 

gerst. 

Höfundur er prófessor. 

Eins og ekkert hafi gerst

LOFTUR 

GUTTORMSSON

UMRÆÐAN

Steindór J. Erlingsson skrifar um lyfja-

fyrirtæki

S

ífellt koma fram fleiri sönnunargögn um 

að læknar við suma af helstu læknahá-

skólum Bandaríkjanna setji nafn sitt á vís-

indagreinar sem skrifaðar eru af huldu-

höfundum fyrir lyfjafyrirtækin?. Þessu er 

haldið fram í frétt sem birtist í New York 

Times 4. ágúst sl. og því bætt við að grein-

arnar séu skrifaðar til þess að auka sölu á lyfjum. Ef 

við horfum sérstaklega til geðlyfja er þetta ekki nýtt 

vandamál. Hvernig geta læknar svívirt Hippókrat-

esareiðinn með þessu móti? 

Í nýlegri vísindagrein eftir bandaríska geðlækn-

inn Kenneth S. Kendler er því haldið fram að geðheil-

brigðisrannsóknir stjórnist of oft af hugmyndafræði-

legum rökum en ekki vísindalegum. Sem dæmi um 

þetta nefnir Kendler þá tilhneigingu innan geðlækn-

isfræðinnar undanfarna áratugi að finna einfald-

ar líffræðilegar skýringar á orsökum geðsjúkdóma. 

Hann segir slíkar skýringar ekki til. 

Sem dæmi um einfalda skýringu má nefna tilgát-

una um að orsök þunglyndis liggi í ójafnvægi í seró-

tónínbúskap heilans. Hér er um umdeilda tilgátu að 

ræða (SJE, Fbl., 8. janúar, 2009). Hún er lyfjaiðnað-

inum mikilvæg því algengustu þunglyndislyfin, sk. 

SSRI-lyf, eiga að lækna þetta ójafnvægi. Stundum er 

óheiðarlegum aðferðum beitt til að verja tilgátuna og 

lyfin.

Í fyrra birtust tvær vísindagreinar þar sem ítar-

lega er greint frá því hvernig GlaxoSmithKline 

(GSK) og forveri þess birti neikvæða rannsókn á 

virkni SSRI-lyfsins Seroxats sem ?jákvæða?. Um er 

að ræða rannsókn nr. 329 á virkni Seroxats á þung-

lyndi í unglingum, sem birtist í Journal of the Amer-

ican Academy of Child and Adolescent Psychiatry 

(JAACAP) árið 2001. Þar er því haldið fram að lyfið 

?sé áhrifaríkt á meiriháttar þunglyndi í ungl-

ingum og almennt vel þolað?. 

Í umræddum greinum kemur hins vegar 

fram að rannsókn nr. 329, auk tveggja ann-

arra, leiddi í ljós að Seroxat var ekki fremra 

lyfleysu í að meðhöndla þunglyndi í ungling-

um, auk þess hafði lyfið slæmar aukaverk-

anir. GSK hafði áhyggjur af því að þessar 

neikvæðu niðurstöður gætu dregið úr sölu 

lyfsins til fullorðinna einstaklinga. Því var 

ákveðið að birta rannsóknina sem ?jákvæða? 

og var almannatengslafyrirtæki, sem sérhæf-

ir sig í læknisfræði, fengið til þess að skrifa grein 

um rannsóknina. Eftir að fyrsta uppkast fyrirtækis-

ins lá fyrir gerðu hinir eiginlegu ?höfundar? rann-

sóknarinnar, 22 talsins, litlar efnislegar breytingar á 

greininni þar til handrit var sent til birtingar.

Rétt er að taka fram að þótt því sé haldið fram 

í texta JAACP-greinarinnar að Seroxat sé gott til 

þess að meðhöndla þunglyndi í unglingum eru allar 

neikvæðu niðurstöðurnar birtar í töflu í greininni. 

Þrátt fyrir töfluna virðist blekkingarleikur GSK hafa 

tekist vel því af þeim 153 greinum sem vísað hafa í 

virkni lyfsins í rannsókn 329 er því haldið fram í 68 

greinum að virknin sé jákvæð. Lesandinn gæti skil-

ið 54 aðrar greinar sem svo að virkni Seroxats sé 

jákvæðari en niðurstöðurnar gefa til kynna. Í ein-

ungis 31 grein er rétt greint frá niðurstöðunum og í 

12 þeirra eru ?höfundar? greinarinnar sérstaklegar 

gagnrýndir fyrir blekkingarleikinn. 

Að undanförnu höfum við orðið vitni að því hvern-

ig hugmyndafræði ný-frjálshyggjunnar og gróða-

fíkn hefur leitt íslenskt samfélag í miklar ógöngur. Á 

hliðstæðan hátt hefur serótónín-hugmyndafræðin og 

gróðafíkn varpað dimmum skugga yfir þróun, mark-

aðssetningu og mögulegan lækningamátt SSRI-þung-

lyndislyfja. Þennan blekkingarleik mikils minnihluta 

geðlækna og lyfjaiðnaðarins verður að stöðva.

Höfundur er vísindasagnfræðingur.

Lyfjafyrirtæki og blekkingar 

STEINDÓR J. 

ERLINGSSON

      Mikið

úrval af 

kuldafatnaði

á börnin

5.990kr.

Verð frá

Kuldabuxur

13.990kr.

Verð frá

Kuldagallar

8.990kr.

Verð frá

Stærðir 80-120

Stærðir 128-174

Úlpur

10.990kr.

Verð frá

					
Fela smįmyndir
Blašsķša 1
Blašsķša 1
Blašsķša 2
Blašsķša 2
Blašsķša 3
Blašsķša 3
Blašsķša 4
Blašsķša 4
Blašsķša 5
Blašsķša 5
Blašsķša 6
Blašsķša 6
Blašsķša 7
Blašsķša 7
Blašsķša 8
Blašsķša 8
Blašsķša 9
Blašsķša 9
Blašsķša 10
Blašsķša 10
Blašsķša 11
Blašsķša 11
Blašsķša 12
Blašsķša 12
Blašsķša 13
Blašsķša 13
Blašsķša 14
Blašsķša 14
Blašsķša 15
Blašsķša 15
Blašsķša 16
Blašsķša 16
Blašsķša 17
Blašsķša 17
Blašsķša 18
Blašsķša 18
Blašsķša 19
Blašsķša 19
Blašsķša 20
Blašsķša 20
Blašsķša 21
Blašsķša 21
Blašsķša 22
Blašsķša 22
Blašsķša 23
Blašsķša 23
Blašsķša 24
Blašsķša 24
Blašsķša 25
Blašsķša 25
Blašsķša 26
Blašsķša 26
Blašsķša 27
Blašsķša 27
Blašsķša 28
Blašsķša 28
Blašsķša 29
Blašsķša 29
Blašsķša 30
Blašsķša 30
Blašsķša 31
Blašsķša 31
Blašsķša 32
Blašsķša 32
Blašsķša 33
Blašsķša 33
Blašsķša 34
Blašsķša 34
Blašsķša 35
Blašsķša 35
Blašsķša 36
Blašsķša 36
Blašsķša 37
Blašsķša 37
Blašsķša 38
Blašsķša 38
Blašsķša 39
Blašsķša 39
Blašsķša 40
Blašsķša 40
Blašsķša 41
Blašsķša 41
Blašsķša 42
Blašsķša 42
Blašsķša 43
Blašsķša 43
Blašsķša 44
Blašsķša 44
Blašsķša 45
Blašsķša 45
Blašsķša 46
Blašsķša 46
Blašsķša 47
Blašsķša 47
Blašsķša 48
Blašsķša 48
Blašsķša 49
Blašsķša 49
Blašsķša 50
Blašsķša 50
Blašsķša 51
Blašsķša 51
Blašsķša 52
Blašsķša 52
Blašsķša 53
Blašsķša 53
Blašsķša 54
Blašsķša 54
Blašsķša 55
Blašsķša 55
Blašsķša 56
Blašsķša 56
Blašsķša 57
Blašsķša 57
Blašsķša 58
Blašsķša 58
Blašsķša 59
Blašsķša 59
Blašsķša 60
Blašsķša 60
Blašsķša 61
Blašsķša 61
Blašsķša 62
Blašsķša 62
Blašsķša 63
Blašsķša 63
Blašsķša 64
Blašsķša 64
Blašsķša 65
Blašsķša 65
Blašsķša 66
Blašsķša 66
Blašsķša 67
Blašsķša 67
Blašsķša 68
Blašsķša 68
Blašsķša 69
Blašsķša 69
Blašsķša 70
Blašsķša 70
Blašsķša 71
Blašsķša 71
Blašsķša 72
Blašsķša 72