Tímarit.is
Leita | Titlar | Greinar | Um vefinn | Algengar spurningar |
skrá inn | Íslenska | Føroyskt | Kalaallisut | Dansk | English |

Vörğur

PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |
Skoğa í nıjum glugga:
PDF  | HQ_PDF  | JPG  | TXT  |


Ağlaga hæğ


Vafrinn şinn styğur ekki PDF skjöl
Smelltu hér til ağ skoğa blağsíğuna sem JPG
Vörğur

						VÖR8UR
og Drangávogur eru nú fyrir
löngu úr sögunni, en örfáar
smáfleytur ganga frá Stapa,
Hellnum og úr hinum verstöðv-
uiuim gömlu. En þegar hæst
stóð gengu úr öllum þessum
stöðvum 100—200 áttróin skip.
En úr þessu fóru menn að ráða
sig á hinum upprennandi þil-
skipaflota á Breiðafirði og
Vestfjörðum og viðreisnarvonin
fyrir þessar fornfrægu veiði-
stöðvar varð æ minni o'g minni.
Hið forna stórbýli Hólahólar,
sein blasir við framan undir
samnefndum cldgígum og fleiri
jarðir, eru í eyði. Aannars eru
þar alstaðar hraun og eldgig-
ar, hvar sem litið er, alt út a
Öndverðarnes, nyrsta odda ness-
ins, og ekki búsældarlegt að
sjá.
Þar sem við vorum alt of
lingt undan landi, sáum við lít-
ið til annara skipaferða en
fiskiskipa. Þó sáum við til
tveggja skipa Eimskipafélags-
ins fara fram með nesinu, vana-
lega leið, en ösköp bar lítið á
þeim undaii sjáJfum Snæfells-
jökli.
Varðskipin sáum við lítið sem
von var, þar sem við vorum
svo að segja langt fýrir utan
landslög og landhelgi og þurft-
um því ekki þeirra aðgæslu við.
Einn góðan veðurdag sá jeg
þó alt í einu skipstjóra kíkja
mjög ákaft á eitthvað ósýnilegt
úti við hafsbrún. Við vorum þá
í Kolluál og hið ósýnilega var
norður á Breiðafirði. Það er „sú
gráa", sagði hann, þegar jeg
spurði hann hvað hann sæi og
benti mjer á einhvern örlítinn
nálarodd, minni en ekki neitt,
og ég að eins gat greint. Þetta
var þá framtoppurinn á
„Fyllu", reykháfar, afturmast-
ur og alt sem lægra var, var
hulið á bak við hafflötinn, rjett
eins og skipið væri að færa
okkur heim sanninn um, að
jörðin væri ekki flöt. Já, þeir
þekkja „gráu merina" langt að,
togara-skipstjórarnir og geta
eflaust stundum „lagað sig til"
áður eh hún kemur nærri. Við
þurftum nú ekki að laga okkur
til, því að alt var „allright"
hjá oss, 6—<S sjómílur fyrir ut-
an Iandhelgi; en einhvern veg-
inn sýndist mjer samt skip-
stjóri minna mig á dúfurnar í
Reykjavík, þegar valur er á
sveimi uppi yfir, órólegur, en
með góða samvisku, saklaus
eins og dút'a. „Fylla" „damp-
aði" róleg framhjá okkur,
langt inni undir landi og báð-
um við hana að heilsa í höf-
uðborgina.
Frh.
Fuljveldisins
var minst hjer í bæ 1. des.
með svipuðu móti og undanfar-
in ár. Stúdentar gengust fyrir
hátíðarhöldum og rann ágóðinn
til stúdentagarðsins. Af svölum
þinghússins talaði Jakob Moller
fyrver. alþm. og vjek orðum
sínum aðallega að þeirri hættu
sem oss gæti af því stafað að
gína í gáleysi við útlendu
fjármagni. A samkomu í Nýja
Bíó talaði mesti mælskumaður
Islands, Árni Pálsson bóka-
vörður, skáldið Einar H. Kvar-
an las upp, stúdentar sungu o.
s. frv. Stúdentablaðið kom út,
fjölbreytt að efni og vel úr
garði gert. Um kvöldið var hald-
inn dansleikur fjölmennur í
Iðnó og var þar saman komið
úrval hinnar fegurstu æsku í
höfuðstaðnum.
Eimskipafjelagið.
Nýlega hefir verið gengið frá
samningum milli ríkisstjórnar-
innar og Eimskipafjelags ís-
lands, um að fjelagið kaupi
„Villemoes" fyrir 140 þús. kr.
Tekur fjelagið við honum um
áramót.
Landsstjórnin keypti skipið
árið 1917, og hefir það aðal-
lega verið í förum fyrir lands-
verslunina, en Eimskipafjelag-
ið hefir haft útgerðarstjórn á
hendi.
Skipið á framvegis að heita
Selfoss, og verður næsta ár í
förum milli Hamborgar, Hull
og íslands. Eins og kunnugt er
hefir Goðafoss annast þær ferð-
ir i ár. En viðskiftin við Ham-
borg og Hull aukast svo mikið,
að  talið  er  að  nauðsynlegt  sje
Fyrstu feröir
skipa H.f. Eimskipkfjelags íslands frá útlöndum til íslands árið 1928
verða þær, sem hjer segir:
	Frá	Frá	Frá	Frá	
Skip	Kaupm.h.	tiamborg	Hull	Leith	77/
Lagarfoss	7. jan.	11. jan.	14. jan.		Reykjavíkur, þaðan vestur og norður um land.
Goðafoss	7.   —			11. jan.	Norður- og Austurlandsins og Reykjavíkur.
Gullfoss	8.   —			12.   —	Reykjavíkur.
Brúarfoss	20.   —			24.   —	Reykjavíkur.
Gullfoss	3. febr.			7. febr.	Reykjavíkur um Auslfirði.
Brúarfoss	14.   —			18.   —	Reykjavíkur, þaöan veslur og norður um land.
Goðafoss		15. febr.	18. febr.		Reykjsvíkur.
Gullfoss	28.   —			3. mars	Reykjavíkur og Breiðafjarðar.
Selfoss		2. mars	7. mars		Reykjavíkur.
að bæta öðru skipi við. Á Goða-
foss að fara fleiri millilanda-
ferðir næsta ár, en hann fer í
ár, en Selfoss á að annast flutn-
inga til smáhafna, frá Hamborg
og  Hull.
Einar M. Jónasson
sýslumaður Barðstrendinga
heí'ir veríð sviftur stöðu sinni
um stundarsakir fyrir Van-
rækslu í embættisrekstri. Hefir
hann neitað að afhenda em-
bættið settum sýslumanni Bergi
Jónssyni og símað ótilkvaddur
Morgunbl. svohljóðandi greinar-
gerð   fyrir  málinu:
„Patreksfirði   30.   nóv.   ,27.
Birtið eftirfarandi niðurstöðu
í afsetningarmáíi Einars Jón-
assonar:
Dómarinn lagði fram í rjett-
inum brjef dómsmálaráðherra
Jónasar Jónssonar „paraferad"
af Sigfúsi M. Johnsen, frá 28.
nóv. 1927, áteiknuð nr. 1 svo-
hljóðandi:
í nefndu brjefi er þess getið,
að sýslumanni sje um stundar-
sakir vikið frá embætti, vegna
vanrækslu á embættisrekstri.
Þar sem sýslumaður Barða-
strandasýslu hefir konunglega
skipun sem embættismaður, og
þannig er skyldur að gæta allra
skilorða, að lög og reglur sjeu
í landinu; og þar sem hann
ekki hefir fengið neinar ávít-
ur fyrir embættisfærsluna, er
orðið „vanræksla" óákveðið og
einskisvert; og þar sem núv.
sýslumaður telur núverandi
forsætis- og atvinnumalarað-
herra beri ábyrgð. á því, að
maður,  sem  hefir  verið  sakað-
ur um æruleysissakir, án þess
að hreinsa sig af þeim i'iburði,
hefir verið skipaður dóms- og
kirkjumálaráðherra, en slíkt
telur núverandi dóinari móðgun
gagnvart konungsvaldinu og
brót á 90. og 91 gr. hegningar-
laganna; og þar sem hjer að
öðru leyti sje að ræða um mis-
beiting embættisvalds, sem er
sprottin af pólitískum ástæðum
til þess viðskifti á þrotabúi
Hannes B. Stephensen & Co.,
Bíldudal, um greiðslur úr því,
sem auglýst er 5. des. næst-
komandi og það hinsvegar
stendur í sambandi við van-
traustslýsingu Hjeðins Valde-
marssónar á fyrverandi stjórn
frá síðasta þingi, út af tapi á
16000 krónum í þrotabúi H. B.
Stephensens & Co. og yfirlýs-
ingu Jóns Þorlákssonar um að
þær væru greiddar, telur dóm-
arinn skyldu sína exoficio að
uppkveða úrskurð í málinu;
einnig meðfram af því, að nú-
verandi stjórn hefir ekki sýnt
það, að hún sje þingræðis-
stjórn. Var því í rjettinum upp-
kveðinn svofeldur úrskurður:
Af framangreindum ásiæðum
telur níwerandi skipaður sýslu-
maður óforsvaranlegt að af-
henda embættið eða nokkuð þvi
titheijrandi.
Einar M. Jónasson".
Á  mál  þetta er  nánar minst
í  forustugrein  vorri  í  dag.
Suðurlandsskólinn.
Nefnd sú, er sýslunefndirnar
eystra skipuðu til þess að á-
kveða skólasetrið, varð sam-
mála  um  að  láta  hinn   stjórn-
skipaða Oddamann (Guðmund
Davíðsson kennara) velja milli
tveggja staða, sem nefndin til-
hefndi, Staðirnir voru þessir:
Grafarbakki á Hveraheiði
Hrunainannahreppi og Árbær í
Holtum. Oddamaður hefir nú
valið  Árbæ  fyrir  skólasetur.
Innflutningsbannið.
Stjórnin hefir nú gefið út
auglýsingu um það, að inn-
flutningsbann það, sem ákveðið
var 21. nóv. síðastl. vegna gin-
og klaufaveikinnar í Danmörku
og Svíþjóð, skuli einnig ná til
afurða frá Hollandi, Belgíu,
Þýskalandi, Sviss, Frakklandi,
Póllandi   og   Tjekkóslóvakíu.
Trúlofun
sína hafa opinberað ungfrú
Anna Tómasdóttir, Jónssonar
kaupm. og Þórður Albertson
skrifsíofumaður.
Dánarfregn.
29. nóv. andaðist hjer i bæ
Magnús Blöndal fyrver. kaupm.,
65 ára að aldri.
Rógur Alþýðublaðsins.
í síðasta blaði var drepið á
dylgjur Alþ.bl. um að íhalds-.
blöðin hefðu þegið styrk af
gjaldkera Brunabótafjelags ís-
lands. Mbl. skýrir frá þvi að
það hafi fært þessar dylgjur í
tal við rannsóknardómarann í
sjóðþurðarmalinu, og hafi hann
sagt að ekkert hafi komið l'rain
í rannsökn málsins, er gefi
minstu átyllu til aðdróttana
A Iþ.blaðsins.___________________
Prentsmtðjan  Gutenberf.
122
er herfað óplægt með hnífaherfi og spaðaherfi, og
notaður slóði til að jafna flagið jöfnum höndum við
herfinguna. A þennan hátt telur H. V. að verkið
vinnist miklUm mun fljótara en að plægja fyrst og
herfa á eftir. A.uk þess hepnast rótgræðslan stórum
betur þar sem er herfað án þess að plægja.
Þrátl fyrir hina álitlegu lýsingu — sem óefað var
bygð á töluverði reynslu og rökum •— náði þessi
herfingarsljettun engri útbreiðslu l'yrst í stað, þó að
stöku bændur hafi ef til vill notað hana lítilsháttar.
Á síðustu árum hefur orðið mikil breyling á þessu,
sjerstakíega á Austurlandi. Þar hefur verið gert mik- 6
ið að því að herfa óplægt þýfi og sljetta á þann hatt.
í sambandi við jarðvinslutilraunir Austfirðinga hafa
komið fram á sjónarsviðið nýjar gerðir af herfum,
sem sjerstaklega eru ætluð til þess að vinna þýfið
óplægt. — Svokölluð saxherfi og rótherfi, sem kend
eru við Liiðvík Jónsson búí'ræðikandidat, og alment
nefnd Lúðvíksherfi. Smiði þessara herfa hefur verið
styrkt riflega bæði úr ríkissjóði og af Búnaðarfjelagi
íslands. Auk Lúðvíksherfanna hafa bíldherfi frá
Finnlandi = Hankmóherfi verið notuð við þessa
vinslu og þótt gefast vel.                                                   x
Eins og búast má við eru hugmyndir manna um
þessa sljettunaraðferð æði mikið á reiki ennþá sem
komið er. Sumir halda því fram — i fullri alvöru —
að hægt sje t. d. að sljetta með Lúðvíksherfunum
svo að segja hvaða grjótlaust land sem er, án til-
lits til stærðar þýfisins. Það sje ekki annað en fara
nógu margar umferðir um landið.
Aðferðin er ekki fyllilega mótuð ennþá, og er að
ýmsu leyti gölluð, t. d. heíir hún þann stórgalla, að
123
það er mjög hætt við að hún sje misnotuð þannig,
að menn reyni að nota hana þar sem hún á alls ekki
við. Þrátt fyrir það verður ekki gengið þegjandi
fram hjá henni. Hún mun útbi'eiðast — að minsta
kosti í bili -.- bæði sem venjuleg heimavinna með
hestum, og sem vjelyrkja (sbr. kaflann um vjel-
yrkju).   Slík   skyndiræktun   verður  þyrnir   í   augum
24. mynd. Saxherfi Lúðvíks jonssonar.
þeirra, sem kunna að sljetta með sáðsljettuaðferð-
inni. Það er sárt að þurfa að slá af kröfunum þegar
alt bendir til þess, að sáðsljettan sje hið rjetta mark,
þangað beri að stefna;.og því sárara sem styttra og
auðfarnara virðist að markinu. Samt verður að slá
af. Það má því miður ekki halda sáðsljettunni að
bændum sem því eina rjetta. Það er fullsnemt
ennþá.
Af því  að  jeg  heí'i   svo  oft  mælt  þannig,   að   alt
124
annað en sáðsljettur væri kák, sem að eins tefði
fyrir hinni raunverulegu ræktun, vil jeg í stuttu máli
gera grein fyrir þeirri skoðun, sem jeg nú orðið
verð að aðhyllast, hvort sem mjer þykir betur eða
ver. —
Bændastjettin — og þjóðin öll — kiknar undir
óræktinni, — ræktunarleýsinu. Bændum liggur líf við
að stækka túnin. Ræktunarskilyrðin eru fyrir hendi.
Þau leijfa svo góða ræktun að undrum sætir. Það
tekur langt fram því sem nú þekkist sem venjulegt.
Ræktunarkunnátta og ræktunarvani eru af skornum
skamti. Flestir bændur eru líkt staddir eins og fruin-
býlingar á nýbýlum. Framtið þeirra veltur á þvi,
hvort þeim teksl á stuttum tíma — fáum árum —
að auka hinn árlega fóðurafla sinn, svo að þeir geti
fjölgað fjenaði sinum 'án þess að, framleiðslukostn-
aðurinn aukist að sama skapi. Hver kýrfóðurvöllur
er stórt spor í áttina. Um að gera að rækta sem mest
á sem ódtjrastan háti. Kröfurnar um ræktunargæði
og gróður verða að vera hóflegar. Gróðurinn eins og
gengur og gerist á gömlu túnunum. Jarðvinslan svo
að megnið af nýræktinni sje sæmilega yjelfært. Það
verða ekki nema stöku menn, af þeirri kynslóð sem
nú situr jarðirnar, sem komast lengra en þetta. En
þessir fáu menn kenna þeirri kynslóð, sem næst tek-
ur við, svo að hún verður ekki ánægð með minna
en að gera hvorttveggja í senn, að auka við ræktun-
ina og rækta aftur að nýju alt sem áður var ræktað
á ófullkominn hátt. Sú kynslóð breytir gömlu tún-
unum i sáðtún og ekrur, og ræktar mestmegnis með
fullkominni sáðrækt.
Sljettun með herfingu — án þess að plægja — er
					
Fela smámyndir
Blağsíğa 1
Blağsíğa 1
Blağsíğa 2
Blağsíğa 2
Blağsíğa 3
Blağsíğa 3
Blağsíğa 4
Blağsíğa 4