Menntamál

						108                                                                                   MENNTAMÁL

veldur yfirgripsmiklum mólekul-breytingum og við vissar

aðstæður jafnvel stökkbreytingum í þróun lífverunnar.

Þetta er forsendan fyrir gagnkvæmri áorkan hins efnis-

kennda og sálræna sviðs í lífverunni. Hún er afar mikil-

væg fyrir lífeðlisfræði og sálarfræði.

Með því að breytingarhæfni efnisagna ákveðinnar gerðar

ásamt breytingarhæfni hreyfiorku þeirra í efnisagnir

annarrar gerðar hefur fengizt staðfest í tilraunum, er

breyting orku í efni og efnis í orku þegar sönnuð. Þetta

fellur undir jafnvægislögmál Einsteins: E = mc2 (orka

= efnismagn efnisagnar á hreyfingu sinnum ljóshraðinn

í 2. veldi). Orka er því til í sjálfri sér; það gildir bæði

um hreyfiorku (kinetische energie) og hlaðorku (potenzi-

elle energie). Einnig í sálarlífi má greina orkurásir og

ástand af þessu tagi.

í hverri lífveru sameinast tvö svið, efniskennt og sál-

rænt. Sálræn orka er skyld efnisorkunni og getur sprott-

ið fram úr henni, eins og sýnt var með ofangreindu dæmi

um sjónskynjun. Annað dæmi um tilurð sálrænnar orku

eru lífræn efnaskipti, sem stjórnast af sálrænni orku. Þró-

un lífverunnar hefst í litningum frumukjarnans. Efna-

samsetning litninganna er að nokkru leyti þekkt. Þeir

innihalda ýmis greinanleg efni. Hin mikilvægustu eru

prótein og desoxyribonukleinsýrur, sem gæða frumlitn-

ingana og beina afkomendur þeirra þeim undursamlega

eiginleika að hafa áhrif á þróun frumanna og þar með á

alla gerð lífverunnar frá fósturskeiði til fullþroska. Þessi

áhrif nefna náttúruvísindi vorra daga leiðarhnoða eða

íeitni. Þau koma oss helzt þannig fyrir sjónir, að efna-

flétturnar í keðju desoxyribonukleinsýrunnar og samruna

hennar við próteinið geisli út orku, sem helzt og varir,

óháð hvers konar áframhaldandi efnabreytingum. Með

innleiðslu í nálæga og fjarlæga hluta frumunnar og gerð

hennar hefur þessi sálarorka, óháð efninu, leíðandi og

mótandi áhrif.