Menntamál

						MENNTAMÁL                                                                                    111

I byrjun aldarinnar gerðu V. Bechterew og W. Ostivald

vænlega tilraun til þess að ákvarða sálarorkuna og skýra

hlutverk hennar. Þeir settu fram staðhæfingar um tilvist

sálrænnar orku í lífverunni og skýrðu hana þannig, að

hún væri til orðin við ummyndun efnisorkunnar. Bechte-

rew leiðir taugaviðbragðið („den nervösen Strom") af um-

myndun orkunnar í alheimi. Taugaboð streyma til mið-

stöðva taugakerfisins, hlaðast þar upp og hafa í för með

sér huglæga kennd. Eða þau berast til vöðva og kirtla,

þar sem orka þeirra breytist aftur í mekaniska orku, efna-

eða hitorku. Þessi huglæga kennd gæti samsvarað endur-

hljóman orkunnar í meðvitundinni, sem drepið var á hér

að framan.

Samkvæmt kenningu W. Ostwalds veldur innrás ytri

hriforku í skynfærin áhrifum og kenndum. Við þetta

myndast í taugafrumunum taugaorka á kostnað ytri orku.

„Meðvitundin er mikilvægt auðkenni á taugaorku heil-

ans, líkt og sjónheimur er mikilvægt tákn mekaniskrar

orku og atburðarás náttúrunnar greinilegt tákn hreyfi-

orkunnar". (W. Ostwald: Vorlesungen úber die Natur-

philosophie, 1902).

Á þennan hátt finnum vér þó ekki nægilega ljósa skýr-

ingu á vitundinni, eins og ég hefi þegar sýnt fram á.

Hinn frægi efnafræðingur W. Ostwald hefur ekki skýrt

til hlítar, með hvaða hætti efnisorka breytist í sálarorku.

Slíkt var heldur ekki hægt á hans tíð, meðan kjarnaeðlis-

fræðin hafði enn ekki skapað forsendur slíkrar skýr-

ingar.

Einnig Erich Becher leit með minniskenningu sinni

(1916) á ummyndun skynhrifanna í sálarorku sem meg-

inþátt skynjunarstarfsins. Síðan hefur ekki verið hreyft

við þessu sjónarmiði.

Nær skilningi vorum á minnissporunum stendur kenn-

ing þeirra F. Kruegers og A. Welleks (Ganzheitspsycho-

logie  und  Struhturtheorie,   1955).   Samkvæmt  kenningu