MENNTAMÁL 131 er f jöldi ranghljóða orða, og valda þau treglæsum börnum að sjálfsögðu miklum örðugleikum. Einsætt er, að barn, sem heyrir orðið „segja" án þess að fá jafnframt sjón- ræna hugmynd af hinu ritaða orði, sem það hefur séð áð- ur, getur ekki hlustað sig til hljóðanna egj. Og barn, sem rekst á orðið „segja" í rituðu máli, áttar sig ekki á sjón- mynd þess, vegna þess að framburður í mæltu máli er ann- ar. Það getur ekki heldur lesið það, hljóðgert eða stafað það rétt og náð þannig eðlilegum tengslum (syntese). Ör- yggi í lestri og stöfun slíkra orða vinnst einungis með tíðri og breytilegri endurtekningu og fræðslu um sérkenni orð- anna. Hér er ástæða til að þjálfa allmörg stutt orð sem hrein minnisorð. Ýmis mjög stutt orð, svo sem að, það, því, þá, nú, um, hún, er, var, valda treglæsu börnunum örð- ugleikum með sérstökum hætti. Treglæsu börnin geta að sjálfsögðu vel lesið þessi orð, en þau blanda þeim saman við önnur orð, sakir þess hve sérkennalaus þau eru og líkj- ast hvert öðru. Einkum hættir börnunum við að lesa þau rangt, þegar þau rekast á þau í samfelldu máli, sumpart af því að rangur lestur brenglar merkingu ekki að ráði og sumpart af því að lengri og fágætari orð í textanum krefj- ast allrar orku og athygli barnanna, svo að þau líta mjög lauslega á þessi smáorð. Þjálfun við þessi orð líkist helzt því að læra margföldunartöfluna. Það má hafa hvert þess- ara orða á litlum spjöldum, þannig að börnin geti hlýtt hvert öðru yfir, tvö og tvö saman, og það má líka hafa þau á spjöldum, sem kennarinn sýnir bekknum eitt andartak, og börnin sjá orðmyndina sem heild, en geta því ekki staf- að sig til hennar af því, sem þau hafa fyrir augunum. Slíkur skyndilestur eða andartakslestur á orðum er góð- ur mælikvarði fyrir kennarann á það, hvaða orð börnin kunna og hvaða orð þau eiga örðugt með, svo að frekari þjálfunar er þörf. (Lærerforeningens Materialeudvalg sel- ur slíka orðalista.)
Beinir tenglar