136 MENNTAMAL Þegar við skyggnumst í rás aldanna, undrumst við, hve fátt það er í reynd, sem heldur gildi sínu óskertu. Guðir falla, hugsjónir daprast, stjórnmálakerfi líða und- ir lok og menningarskeið bera blóm sín, visna og hníga í valinn. En í öllu þessu moldviðri mistaka og dáinna drauma býr löngun mannsins til að gera háleitustu hugs- anir sínar og tilfinningar varanlegar í lífi sínu. Jafnvel sum hin mestu hrakvirki sögunnar áttu sér draum um fullkomnun. Og enn heldur mannkindin áfram að berja höfðinu við steininn, enn bíður hún kraftaverksins að steinninn brotni. Hún veltir sér í sínu eigin blóði, stynur og bölvar, en stöðugt þráir hún að lifa sjálfa sig í hreinni mynd. Þótt allt annað farist, lifir þessi ódrepandi þrá eða þrái í brjósti hennar. 011 saga hennar vitnar þetta, og þeg- ar hún er fjærst takmarki sínu, er þrá hennar næst því. Mannssálin er eins og sjóðurinn í ævintýrinu; hún stækkar eftir því sem af henni er gefið; því að það að gefa af sjálfum sér er að gefa sjálfum sér. En ef til vill finnst okkur við vera sjálfum okkur nóg, hafa ekk- ert til annarra að sækja og þurfum þar af leiðandi ekki að vera öðrum gjöf. Sé svo, skulum við ekki gleyma því, að þá erum við einskis virði öllum þeim, sem ónógir eru sjálfum sér. Þeir leita ekki þeirra, sem eru sjálfum sér nógir, heldur hinna, sem eru það ekki, þeirra, sem hafa þörf fyrir þá og þeir hafa þörf fyrir. ¦ Og ef einhvern tíma rynni upp sú stund, að við uppgötvuðum, að trú okkar á það, að við séum sjálfum okkur nóg, er ekki annað en ótti við að vera það ekki, þá erum við á leið til annarra manna, á leið til að vera þess umkomin að gef a og þiggja. Og á þann hátt munum við verða dýrmæt lífinu, og aðeins þannig verður lífið okkur dýrmætt. En þetta er ekki auðvelt, og oft, þegar við knýjum hver á annars dyr, berst okkur ekkert svar. Þrátt fyrir það skyldi maður varast að álykta, að enginn sé heima. í einhverjum afkima kann að leynast líf, sem bíður þess eins að verða leyst