Menntamál

						MENNTAMÁL                                                                                    139

meiri orð; þögul og hálfsögð leita þau á þig. Þú f innur þau

ekki til fulls, en skynjar þó mikilvægi þeirra og veizt, að

þau eiga sér erindi. Þér finnst allt tala sömu tungu, sama

máli, — sama orði. Þú ert einn í ljóðinu og ljóðið í þér

og eilífðin rennur inn í brjóst þitt. En þessarar skynjanar

er ekki aðeins að leita í ljóðinu — hun er ekki bundin við

skáldskap — hún er alls staðar og alltaf, þar sem þögnin

er nógu mikil til þess, að þú getir hætt að vera til, og við

það að hætta að vera til — orðið til.

Að reyna að skilgreina þessa skynjun er líkt því að

höggva mann í sundur ögn fyrir ögn, til þess að gæta að,

hvort hann hafi sál. Ég mun því ekki reyna það frekar, en

vísa í þess stað til íslenzkrar heimildar um hana. Þá heim-

ild er að finna í „Gullskýi" Einars Benediktssonar1). Þar

segir frá manni, sem er að ná sér eftir veikindi og liggur

úti á túni um vorkvöld. Enginn vafi er á því, að Einar

lýsir þar reynslu sjálfs sín.2) Hér fara á eftir aðalatriði

hennar orðrétt:

,,Hann fann eðli náttúrunnar streyma í gegnum taugar sínar og

æðar, þetta tvíbrotna, hverfula eðli, sem þráir að lifa og þarf að

deyja." — „Vilji, vit og tilfinningar hans störfuðu í eining, eins og

Strengir á hljóðfæri, sem eru stilltir nákvæmlega saman. Honum

fannst eins og lífsafl hans breiddist út, víðar og víðar um náttúruna

sem hvíldi þögul og kyrr í kringum hann — eða þó öllu heldur, að

þetta afl þyti um hana fram og aftur eins og æðaslag.

Að vera til, það er að skilja, skynja eitthvað til fulls. Þvi víðara

svæði, sem hin fullkomna skynjun nær yfir, því öflugra og víðtækara

er líf hinnar skynjandi veru. Þetta fann hann svo glöggt. Hann

sameinaðist hinni ytri náttúru, varð svo að segja að náttúrunni

sjálfri, eða miklum hluta hennar, fannst honum.

Og honum fannst eins og niðurinn af öldunum við ströndina og

ómurinn af vængjaflugi tímans kæmi frá honum sjálfum.

En öll þessi hreina djúpa fegurð himinloftsins sjálfs, sem blikaði

1)   Einar  Benediktsson:   Sögur  og  kvæði   2.   útg.   ísafoldarprent-

smiðja 1935, bls. 29 og 31.

2)  Steingrímur J. Þorsteinsson:  Einar Benediktsson, Ljóð og laust

mál, Rvík 1952, II, bls. 709.