MENNTAMÁL 175 ast innrás hagnýtra uppeldisgreina á kostnað almennra greina við menntun framhaldsskólakennara. Þó að þróunin frá kennaraskólunum til háskólastigsins eigi enn lang í land í Evrópu, er hún þó að taka ákveðna stefnu (movement in that dírection is taking clear shape). Viðfangsefni kennaraskóla og aðalnámsgreinar. Ekki verður skilizt svo við þetta mál, að viðfangsefnum kennaramenntunarinnar séu ekki gerð örlítil skil, því að mikil hreyfing er um þau efni og stefnan næsta ljós, þó að ótrúlega margt sé hins vegar á huldu, ef spurt er um einstök efnisleg atriði, en því veldur að sjálfsögðu sú gam- alkunna staðreynd, að skammt rýnir aftur, en ekki fram. Það er í eðli sínu farið að öfugum enda að ræða kennara- menntunina, án þess að hafa ákveðin mið af þeim skólum, er kennararnir skulu starfa við og almennu skipulagi barna- og unglingafræðslunnar, sem og hinni þjóðfélags- legu framvindu. En nokkur formsatriði má íhuga. Og vík ég fyrst að hlutfallinu milli skyldunáms og frjáls náms. Því hærra sem dregur í þrepum skólakerfis, því meiri kröfur eru gerðar um einbeitt nám, rækilegt nám og tæm- andi á viðráðanlegu sviði. Ef við verður komið, þykir og eftirsóknarvert, að saman fari með einbeitingu nokkurt frelsi nemenda til að velja um námsefni, svo að hugðar- efni og hæfileikar njóti sín sem bezt. Skólarnir afmarka þá hverja námsheild, setja takmarkanir á kjörfrelsinu, er nemandinn verður að hlíta. Það er í samræmi við þá almennu stefnu að færa kennaraskólana ofar í mennta- stiganum, að meiri kröfur eru gerðar um einbeitingu í kennaranáminu ásamt nokkru kjörfrelsi. í bandarískum kennaraskólum kemur þetta mjög skýrt fram og með ýmsum hætti: Annars vegar geta kennara- efni til dæmis valið um það aldursstig, sem þeir ætla að kenna á, sem og aðalnámsgrein, ef um slíkt er að gera, og innan hverra námsheildar, svo sem náms barnakennara