Menntamál

						MENNTAMÁL                                                                                    199

áfram, kváðu þeir sál sína verða eftir, þá glötuðu þeir

henni, og til þess mættu þeir ekki hugsa.

í>að skyldi ekki vera, að eitthvað líkt væri ástatt fyrir

mannkyninu nú í dag? Það skyldi ekki vera, að hætta sé

á, að við glötum sál okkar í velmeguninni, í hraða fram-

faranna, á leiðinni til tunglsins? Til þess að sporna við

því, að svo fari, er margt nauðsynlegt. Skólinn hefur

miklu og vandasömu hlutverki að gegna í því sambandi.

Ég hika ekki við að segja, að það sé höfuðskylda hans nú

á sjöunda áratug tæknialdar að stuðla af alefli að því að

bjarga mannssálinni úr ölduróti auðlegðar og þekkingar.

En hvernig getur hann það?

Skólinn á að stuðla að skilningi á þeirri vegsemd og

þeim vanda, sem því fylgir að vera maður. Hann á að

gera nemendur sína hæfa til þess að vera frjálsir menn,

menn, sem kunna að hagnýta frelsi til þroska og fram-

fara, án þess að af hljótist agaleysi og formleysi. Hann á

að gera þá víðsýna, svo að þeim verði auðvelt að skynja

og skilja breytingar og nýjungar, án þess að þeim gleym-

ist gildi hins gamla. Hann á að gera þá viljasterka, án

þess að gera þá þvera og ofstopafulla. Hann á að gera

þá góðviljaða, án þess að þeir verði veiklundaðir. Hann á

að gera þá umburðarlynda, án þess að skyn þeirra á það,

hvað er rétt og rangt, sljóvgist. Hann á að gera þá hæv-

erska, án þess að þeir glati við það hispursleysi. Hann

á að glæða með þeim heilbrigðan áhuga á lífinu og dá-

semdum þess, án þess að gera þá skemmtanasjúka. Hann

á að gera þá vinnuf úsa og vinnuglaða, án þess að gera þá

að striturum. Hann á að kenna þeim að meta gildi vinátt-

unnar og göfgi ástarinnar. En hann á líka að brýna fyrir

þeim nauðsyn þess að vera sjálfum sér nógur. Sá einn er

sannur maður, sem kann að njóta hvors tveggja í jafnrík-

um mæli, félagsskapar og einveru.

Skólinn á að kenna nemendum sínum, að það er jafn-

eðlilegt að vilja kryfja vandamál til mergjar og láta heill-