MENNTAMÁL 217 ingu á hæfileikum sínum og mat hans sjálfs er skeikult, auk þess sem hann skortir yfirsýn yfir þá möguleika, sem fyrir hendi eru. Þegar við leitum í huganum að þeim, sem færir eru að veita þessa mikilsverðu aðstoð, hljótum við ávallt að staldra við skólann. Það er ekki öðrum til að dreifa. En ég get ekki litið á náms- og starfsfræðslu sem eitt nýtt verkefni, er bætist við, eina litla námsgrein, sem fær reit sinn á stundaskrá. Ég lít á það sem áframhald þró- unar, enn eitt merki þeirrar samfélagslegu innlimunar skól- ans, sem lengi hefur staðið yfir, einn vottinn enn um það, að skólanum er ætlaður stærsti hluturinn um mótun ein- staklingsins. Við getum harmað þá þróun, ef svo segir hugur, eða við getum fagnað henni. En það breytir engu. Ætlunarverkið er lagt skólanum í skaut, af því að því verður að sinna og enginn annar veldur því. Það getur verið, að óþarflega fjálglega þyki að orði kom- izt um ekki stærra hlass en náms- og starfsleiðbeiningar. Vera má að svo sé. En ég tala þannig, af því að mér virðist auðsætt, að ekki er látlaust hægt að hlaða á skólann nýjum verkefnum, án þess að gerðar séu róttækar umbætur á sjálfu skólakerfinu. Sé haldið áfram án verulegra kerfisbreytinga, hlýtur að koma að því, að skólinn gliðni sundur undan þeim þunga, sem á hann er lagður, og þá er verr farið en heima setið. Taki skólinn að sér aðstoð um náms- og starfsval, sem er meira en yfirborðskák eitt, eru í því fólgin svo veiga- mikil afskipti af högum nemandans, svo afdrifarík áhrif á framtíð hans, að það krefst umbyltingar á skólahaldi og verulegra endurbóta á menntun kennara. Að þeim efnum tangar mig til að víkja hér á eftir, en árétta þó fyrst, að vita- skuld tel ég ekki, að allar þær breytingar, sem mælt er Irieð, þurfi að gera vegna starfsfræðslunnar einnar, heldur aí því, að samfélagið krefur skólann nú orðið um svo náin afskipti af nemendum, að skólinn verður að breytast til