Menntamál

						218                                                                           MENNTAMÁL

þess að geta risið undir því hlutverki. Fræðsla um náms-

og starfsval er einungis einn aí mörgum hlekkjum í þeirri

keðju.

Breytingar á skólahaldi sýnast mér helzt þurfa að miða

að stórauknu könnunarstarfi. Þar á ég við alhliða könnun

á nemandanum, greindarfari hans, bæði almennum gáfum

og sérhæfileikum, skapgerð, áhugamálum, félagsþroska,

þjáifunarstigi og þeim þjóðfélagslega jarðvegi, sem hann er

vaxinn úr. Það er grundvallar-atriði, að skólastarfinu sé

þannig háttað, að allir eiginleikar og sérkenni nemandans

komi skýrt í ljós. Sé svo ekki, skortir kennarann aðstöðu

til að meta nemandann og verður þá heldur ekki þess um-

kominn að leiðbeina honum réttilega. Allir kennarar vita,

að því fer víðs fjarri, að þessum skilyrðum sé fullnægt í því

skólastarfi, sem nú tíðkast. Enda þ(')tt athafnasvið skólans

hafi aukizt til muna frá því sem var, er það ennþá allt of

fáskrúðugt.

Til hagræðis í eftirfarandi yfirliti má skipta öllu skóla-

starfi í tvo flokka: skyldunám og frjálst ndm. Þessi skipting

er þó einungis til bráðabirgða og alls ekki bindandi. Með

skyldunámi á ég við það lágmarksmagn fræðshi í tilteknum

greinum, sem öllum nemendum er sameiginlegt. Engum

dettur í hug að draga úr slíku námi, fremur þarf að auka

það, þar sem sýnilegt er, að þörf manna fyrir almenna

menntun fer sífellt vaxandi. Ávallt fer alhnikill hluti af

skólastarfinu í þessa kennslu. Að sjálfsögðu ber skólanum

að gæta þess vandlega að hreinsa jamóðum burt allt dautt

námsefni og ástunda þægilega og tímaspara kennslu með

góðri skipulagningu náms, notkun viðeigandi kennslutækja

og kennsluaðferða. En takmörk eru þó fyrir því, hversu

mikinn tíma er hægt að spara, þó að beitt sé fyllstu hag-

ræðingu. Hið almenna sameiginlega nám gefur kennaran-

um nokkurt færi á að meta nemandann, einkum almenna

greind hans, ástundun og vinnulag. En ekki er það nóg.

Þar þarf hið frjálsa nám að fylla í eyðurnar. Hér ræðir um