MENNTAMÁL 219 fjölgun námsgreina í bóklegum greinum; margbreytilega verklega þjálfun, félags- og tómstundastarisemi. Einhver kynni að vilja skjóta því hér inn, að ekki væri þetta ýkja róttæk breyting. Að vissu leyti er það rétt. í mörgum hinna stærri unglinga- og gagnfræðaskóla haia val- frjálsar bóklegar greinar verið settar á stundaskrá, verkleg kennsla hefur aukizt og sums staðar er iarið að leggja rækt við félags- og tómstundastarf. En hvort tveggja er, að allt þetta þarf að auka mikið og eins hitt, að það verður ekki gert án breytinga á skólabaldi. Gildir sú breyting einkum um tvo síðast nefndu þættina. Sá háttur hefur verið tekinn upp um verklega kennslu á unglingastigi að starfrækja svonefndar verknámsdeildir við hlið bóknámsdeilda í unglingaskólum eða stofnsetja sér- staka verknámsskóla, þar sem mun meiri áherzla er lögð á verknám en bóknám. Enda þótt slíkar lausnir séu allra góðra gjalda verðar og hafi vissulega bætt úr brýnni þörf, segir mér hugur um, að vænlegra verði að fara aðrar leiðir innan tíðar. Verknámið, eins og það er nú skipulagt, er ofurselt tvenns konar gagn- rýni. Hið fyrra er, að verknám skuli aukið á kostnað bók- náms. Þetta er vitaskuld slæmt, ef hafðar eru í huga sívax- andi þarfir nútímamannsins fyrir almenna bóklega mennt- un, eins og áður var getið. Hið síðara er, að starfsfræðslu- gildi verknámsins er harla lítið, enda þótt það veiti nem- andanum nokkra frumþjálfun. Störf, sem stunduð eru inni í skólastofum, fjarri atvinnulífinu og án tengsla við það, geta aldrei orðið annað en h'tilfjörleg eftirlíking af hinu raunverulega starfi eins og það er stundað í samfélaginu. Af þessum sökum gefur verknámið ekki kennaranum að- stöðu til að kanna getu og áhuga nemandans nægilega vel, og nemandinn getur heldur ekki gengið úr skugga um, hvort viðkomandi starf falli honum í geð. Eðli sínu samkvæmt ætti verknám að treysta böndin milli skóla og samfélags. Því er einmitt ætlað að vinna í anda