Menntamál

						220                                                                                    MENNTAMÁL

hins forna spakmælis, sem ég nefndi í upphafi. En skólinn

verður því aðeins góður undirbúningur undir lífið, að

hann opni nemandanum dyrnar að lífi í samfélagi og leiði

hann þar inn, en búi ekki til smámynd af þjóðfélagi innan

veggja sinna, þar sem nemandinn bjástrar fyrir luktum

dyrum.

Hliðstæðri gagnrýni má beina að því félags- og tómstunda-

starfi, sem skólarnir iðka. Það er of „tilbúið", of „lokað".

Of mikii áherzla er lögð á verkefnin, iðjuna, en of lítið

er skeytt um einstaklinginn, sem iðjuna stundar, myndun

hópsins, þróun samvinnunnar og ræktun félagshyggju. Af-

leiðingin verður sú, að þessi starfsemi fellur oftast dauð

niður jafnskjótt og skólanum lýkur, í stað þess að verða það

frækorn, sem af vex meiri einstaklingsþroski, meiri hæfni

til að sinna áhugamálum, einn eða í íélagi við aðra.

Það er efalaust, að þessar leiðir um skipulag verknáms og

félags- og tómstundaiðju hafa verið farnar af tveimur meg-

in ástæðum. Onnur er sú, að þetta er tímasparasta leiðin:

skólatíminn lengist ekki, ef bóknám er rýrt að sama skapi

og verknám er aukið. Verknámskennsla í skólastofu er auk

þess tímasparasta og fyrirhafnarminnsta verknámskennsla,

sem hugsanleg er. Hin orsökin er fólgin í ónógri menntun

kennara. Þetta fyrirkomulag gerir tiltölulega litlar kröfur

til kennarans og ég vil reyndar fullyrða, að meðan mennt-

un kennara er jafn ófullkomin og raun ber vitni, er annar

háttur mála varhugaverður.

Engu að síður þykir mér ástæða til að gera hér að um-

ræðuefni þær breytingar, sem ég hygg, að fyrr eða síðar

reynist nauðsynlegar.

Þar er þá fyrst að nefna, að skólinn starfar allt árið. Ár-

inu er skipt í tvö námstímabil: vetrarnám og sumarnám.

Að vetrarlagi fer hið bóklega nám fram, bæði skyldunám

og nám eftir frjálsu vali. Að sumri til fer fram verklegt

nám. „Skólinn" í hinni venjulegu merkingu er leystur upp

á vorin og nemendum er þá raðað í vinnuhópa, að nokkru