224 MENNTAMÁL að sjá um alla almenna kennslu á fræðsluskyldustigi. En það er ekki nema frumskilyrði. Hitt skiptir meginmáli, að hið uppeldislega hlutverk hans sé runnið honum í merg og blóð. Það er ekki nóg, að hann muni eftir því endrum og eins og viti, að það teljist til starfsins. Góður kennari er góður uppalandi, hvar sem hann starfar og hvað sem hann fæst við. Það er honum ósjálfrátt. Það er meira en starf, það er hluti af persónuleika hans. Meginhluti kennara- menntunarinnar þarf einmitt að miða að því markvisst og kerfisbundið að svo verði. Og eitt er víst, að því marki verður ekki náð, nema því aðeins að byrjað sé snemma, meðan unglingurinn er í mótun og haldið sé áfram, unz hann er orðinn fullþroska og sjálfstæður einstaklingur. Hin uppeldislega fræðsla og þjálfun, sem lagt er til, að veitt sé síðustu ár námstímans, þarf að fylgja í kjöifar persónulegrar mótunar, dýpka skilning kennarans á sjálfum sér og öðr- um, auka glöggskyggni hans og raunsæi og gera hann færan um hlutlægt mat á nemendum sínum. Hér hefur nú verið stiklað á nokkrum atriðum varðandi skólahald og menntun kennara. Og er nú rétt að staldra við að lokum og athuga hvert þær hugleiðingar hafa leitt okkur. Þess var í upphafi getið, að tvær megin kröfur væru gerðar til skólastarfsemi: önnur um samfélagslega aðlögun skólans, hin um menningarlega og þjóðfélagslega varðveizlu. Við þóttumst sjá, að í þessum efnum sé skólanum mikili vandi á höndum og sá vandi eykst jöfnum skrefum eftir því sem verkahringur skólans stækkar. Við litum á starfsfræðslu- hlutverk skólans sem einn vott um aukna útfærslu á starfs- sviði skólans og komumst að þeirri niðurstöðu, að ekki væri rétt að líta á starfsfræðslu sem tæknilegt atriði ein- göngu, þar sem hún hvíldi svo mjög á náinni þekkingu