MENNTAMÁL 241 dráttur er meginatriði texta i samþjöppuðu formi, þá er endursögn á hinn bóginn textinn allur sagður á einfaldari hátt. Sú einföldun er m. a. fólgin í því að fella niður alla skrúðmælgi, sem engin áhrif hefur á merkingu textans, og færa til einfaldara máls þau málbrögð, samlíkingar og þess háttar, sem raunverulega segja eitthvað. Löng orð og óvenju- leg eru látin víkja fyrir öðrum algengari og einfaldari. Flók- in setningaskipun er og einfölduð, óljós framsetning gerð Ijósari, orðavaðall skorinn niður. Endursagnarefni ætti því að öllum jafnaði ekki að lesa fyrir nemendum, heldur leggja fyrir þá, þ. e. þeir fái að hafa verkefnið hjá sér, lesa það yfir eins oft og þeir vilja og semji síðan endursögn með stöðuga hliðsjón af æfingartext- anum samkvæmt þeirri skilgreiningu á endursögn, sem ég gat um áðan. Heppilegust æfingarefni til endursagnar eru þeir textar, sem einkennast af málalengingum, tilgerð og flókinni setningaskipan, því að þær gefa flest tilefni til ein- földunar. Þess skal vel gætt, að ekkert merkingaratriði, sem gildi hefur, fari forgörðum. Ef nemanda tekst með endur- sögn sinni að breyta illa skrifuðum texta í einfaldari og betri verður ekki til meira ætlazt. Ritþjálfunargildi slíkra æfinga er ótvírætt, enda ætti að iðka endursagnir í þessu formi reglulega í öllum bekkjum gagnfræðastigs. Ég vil taka fram í þessu sambandi að ég tel að endursagnir með gamla laginu eigi þó rétt á sér til tilbreytingar, einkum í yngri bekkjum. Eg hef fram að þessu reynt að fjalla um almenna ritþjálf- un í barna- og unglingaskólum frá ýmsum hliðum, án þess þó að hafa minnzt sérstaklega enn á eiginlega ritgerðasmíð, en samning ritgerða hefur verið hjá okkur aðalþáttur, ef til vill er óhætt að segja hinn eini þáttur ritsköpunar í skólum, sem sýnd hefur verið nokkur rækt. Eins og ég hef tekið fram tel ég að því aðeins sé hægt að tala um raun- verulega ritgerðasmíð, að á undan hafi farið mikil og al- menn ritþjálfun í víðustu merkingu þess orðs, allt frá því
Beinir tenglar